Kachin Village Threatened With Demolition By Yuzana Company

Yuzana Company, which has the backing of the Burmese military junta, has threatened to demolish a Kachin village in Hukawng Valley following a dispute between the company's workers and local youth in western Kachin State, said village sources.

There was a quarrel between Yuzana Company workers and native Kachin youth inSahtu Zup village on Stilwell Road also called the Ledo Road between Namti and Danai on November 18, said Sahtu Zup villagers.

A Yuzana company's factory is under construction beside Ledo Road in Hukawng Valley, Kachin State

The dispute went on for several hours and the company's workers enteredSahtu Zup village and threatened to demolish the entire village with 7 farm tractors, according to villagers.

The root cause of the problem between native Kachin youth and alien Burman workers in the valley is yet to be ascertained but people in the valley do not like the company grabbing their land, said residents of the valley.

With political and military support of the junta, the country's former capital Rangoon-based Yuzana Company headed by Chinese-Burmese U Htay Myint bought over 200,000 acres of land in the Valley in 2006.

The land occupied by the company, includes local people's paddy fields, crop plantation and farms along with forests from where traditional wood and bamboo is collected, said locals.

Since late 2006, the company cleared forests in these areas to cultivate crops, cassava plants and sugarcane, said residents.

The company transports tens of thousands of Burman workers from lower or southern Burma to the Valley for cultivation with the support of the ruling junta, according to local residents.

Now two Thai-style factories are under construction in the company's occupied land by Thai technicians, added local residents.

Since the Yuzana Company arrived in the Valley in 2006, social and land related problems have been erupting between local Christian Kachins and Buddhist Burman settlers, said natives of Hukawng Valley. Domestic animals of locals are always secretly slaughtered by the company's workers, added local people.

In Kachin history, the Hukawng or Hugawng Valley was ruled by 12 Kachin Duwas, the ancient rulers of Kachin regions before Burma received independence from the British in 1948.

The Hukawng Valley was declared as the world's largest tiger sanctuary by US-based Wildlife Conservation Society (WCS) in 2004.

KNG

MATUT HTI NA »

Sahtu Zup mare jahten kau na lam, Yuzana company jahkrit wa

Jinghpaw mungdaw, Hugawng Pa a lamu ga la ba ga-up madu tawn ai Yuzana company gaw Sahtu Zup mare hpe “jahten kau na lam” jahkrit shama tsun lai wa sai lam, Hugawng shiga lawk kawn chye lu ai. Ndai November 18 ya shani, Yuzana company a amu galaw masha Myen ni hte Sahtu Zup mare ramma ni lapran ga law hkat ai hta, company masha ni gaw shanhte yi galaw tractors 7 gawt sa nna, Sahtu Zup mare hpe htu jahten kau na matu, jahkrit shama tsun wa sai re lam, buga masha ni kawn chye lu ai. Hugawng pa e gaw gap nga ai Yuzana company a jak rung kaba langai. Hpa majaw, ya na zawn company masha ni hte chyauman buga Jinghpaw ramma ni lapran, ga li ga law byin wa ai manghkang ningpawt hpe gaw, hkrak n chye lu ai. Raitim, Hugawng buga masha ni gaw, Miwa amyusha U Htay Myint ningbaw ai Yangon-daju Yuzana company hku nna chyauman buga masha ni a yi, sun, hkauna hte prat ji nat hpun maling mala ni, la ba ai ga-up madu la lam hpe gaw, n ra sharawng nga ding yang re lam, Hugawng buga masha ni kawn chye lu ai. Lai wa sai 2006 ning hta, Myen hpyen asuya a matsun shadut, makawp maga ya ai npu, Yuzana company gaw Hugawng Pa a lamu ga eka sen 2 jan hpe Ledo lam, Namti kawn Danai lapran, madu la kau sai, rai nga ai. Company gaw, shi madu la ai lamu ga hta nga ai hpun maling mala ni mahkra hpe dan shakrin kau nhtawm, dai shara hta madung Nai Kadung hte Kum Shu sun galaw nna, nkau shara hta amu galaw masha hkyin kaba a dum nta ni gaw gap nga sai re. Bai, Yuzana company gaw Htai mung na gun rai shapraw jak rung kaba hte bung ai, jak rung lahkawng hpe mung, Htai jak rung gaw gap ninghkrin ni hpe shaga nna, Hugawng Pa e shachyaw nga sai, rai nga ai. Maga mi de, lawu Myen mung na Myen amyusha ni hpe sha alak mi lata la nna, Hugawng Pa, Yuzana company a amu galaw masha hku nna, hkying kaba lahka bang nga ai lam, chyauman buga masha ni kawn kahtap chye lu ai. Lai wa sai 2006 ning, Hugawng Pa de Yuzana company shang wa ai ten kawn company amu galaw masha ni gaw chyauman buga masha ni a nga, dum su ni hpe mung dingyang lagu sat sha nga ai majaw, buga masha ni myit ru jat wa ai lam, chye lu ai. Lai wa sai 2004 ning hta Amerikan daju Wildlife Conservation Society (WCS) gaw , Hugawng Pa hpe mungkan hta kaba dik “Sharaw Madat Gaiwang” hku masat tawn sai re. Raitim, Hugawng Pa hta Yuzana company a gun rai shapraw jak rung kaba 2 gaw gap masing hte Jinghpaw mungdaw hta kaba dik ja maw byin nga ai majaw, dai ginra na Sharaw hte kaga nam rai dut sat du myeng ni mat mat na tsang ra ai lam, buga masha ni hpe lakap let chye lu ai. KNG

MATUT HTI NA »

Manmaw e ngang kang ai J.W htunghking kumla gaw gap na, Myen taimu Soe Win pat

Jinghpaw mungdaw, Manmaw mare e dai ning shaning ten kawn ngang kang ai Jinghpaw htunghking Manau wang, Manau shadung hte Manau nta gaw gap hkyen ai lam hpe, Myen hpyen asuya a Dingdung Daw Daju (Ma-Pa-Hka) Dap-up (taimu) Du Daju Soe Win, pat hkum tawn ai lam chye lu ai. Manmaw mare kaba kawn deng 2 jan tsan ai, Awng Ta mare e, tsaw de pe 50, galu de pe 100 ram re ai, bilat ga hte ngang kang ai Manau shadung shachyaw hkyen ai hpe, lai wa sai June 12 ya shani, taimu Soe Win a matsun hte maren, Manmaw asuya salang ni pat kau ya ai re lam, htunghking salang ni kawn chye lu ai. November 12 ya hta, ndai zawn Manmaw Manau pa hpe Myen hpyen asuya a bulldozer langai, ganaw jahten nga yang. Pat kau ya ai lam gaw, Manau wang hpe "Jinghpaw Laili Laika hte Htunghking Hpung (JLH)" ngu shamying ai hpe, dai gaw “Jinghpaw amyu hpan langai hpe sha, madi madun ai majaw gabaw n htuk ai”, ngu nna re lam, Manau komiti malawm ni tsun wa ai. Ndai zawn Manau shadung gaw gap ahkang n lu ai mabyin hta, malawm 20 jan hte hpaw ai Manmaw JLH komiti kata salang ni lapran, “n ru n ra hte myit n hkrum ai lam ni” nga ai majaw mung re nga nna, Manmaw buga masha ni sawn nga ma ai re. Kaja wa Manau shadung hpe gaw gap ai yaw shada lam gaw, Jinghpaw Wunpawng amyusha ni myit hkrum mang rum ningja hte rau kanawn mazum gahkyin gumdin lu na matu re lam, Manmaw JLH salang ni KNG de tsun wa ai. Ya na zawn, Manmaw e shawng n’nan Manau shadung gaw gap hkyen ai lam, pat kau hkrum ai majaw, buga masha ni myit n pyaw nga ai ten, Manau shadung gaw gap lu wa hkra, htunghking komiti hku nna matut shakut na re lam, KNG sagawn chye lu ai. Ndai November 12 ya hta sha, Manau wang hpe November 26 kawn 28 ya laman galaw na, “2 lang na Manmaw Ginwang a N’Lung N’nan Sha Sut Manau Poi” a matu hkyen lajang ai hku nna, Manau nau ra pa hpe bilat nem na hkyen lajang nga ai lam hpe hpyen asuya a ga htu jak (bulldozer) langai sa ganaw jahten kau sai re. Manau pa hpe bilat hte n lu nem tim, masat tawn ai nhtoi hta N’lung N’nan Sha Sut Manau Poi hpe matut galaw na re lam, htunghking salang ni hpe lakap let chye lu ai. KNG

MATUT HTI NA »

ေရာင္းစားခံရသည့္ ကခ်င္လူငယ္မ်ား ျပန္လည္လြတ္ေျမာက္

ေရွာင္ဆန္႔

တ႐ုတ္ႏုိင္ငံဘက္သို႔ ေရာင္းစားခံရသည့္ ကခ်င္ျပည္နယ္ မိုင္ဂ်ာယာန္ ေဒသမွ လူငယ္ ၃၁ ဦးသည္ ေဒသခံ အာဏာပိုင္မ်ား၏ တာ၀န္ယူ ေဆာင္႐ြက္မႈျဖင့္ ယခုလဆန္းတြင္ ျပန္လည္ လြတ္ေျမာက္လာ ေၾကာင္း သိရသည္။

ယခု ေရာင္းစားမႈသည္ ယင္းေဒသမွ ပထမဆုံးအႀကိမ္ လူငယ္ ေယာက်္ားေလးမ်ား လူကုန္ကူးခံရျခင္း ျဖစ္ၿပီး ၎တို႔သည္ အသက္ ၁၆ ႏွစ္မွ အသက္ ၂၀ အတြင္း ရွိသူမ်ား ျဖစ္သည္ဟု မိသားစု၀င္မ်ား အပါအ၀င္ နီးစပ္သူမ်ားက ေျပာဆိုသည္။

“သူတို႔ သူငယ္ခ်င္း တယာက္က တရုတ္ႏိုင္ငံ ေကာင္းတုန္မွာ အလုပ္ေပါၿပီး လစာေကာင္းတယ္ သြားရေအာင္ ဆိုၿပီး ေခၚသြားတာ”ဟု ေရာင္းစားခံရသူ မိသားစု၀င္တဦးက ဧရာ၀တီသို႔ ေျပာသည္။

ယင္း လူကုန္ကူး ခံရသူမ်ားတြင္ မိုင္ဂ်ာယာန္ရွိ Economic and Education Development for Youth (EEDY) ပညာျမႇင့္ တင္ေရးအဖဲြ႕၏ ထြယ္နိမ္ေရွာင္ (Htoi Ningshawng) အမည္ရ ေဘာ္ဒါေဆာင္မွ လူငယ္ ၃ ဦးလည္း ပါ၀င္ေၾကာင္း ေဘာ္ဒါအုပ္ ျဖစ္သူက ေျပာျပသည္။

“အခုလြတ္လာတဲ့ ၃၁ ေယာက္ထဲမွာ က်မတို႔ ကေလး ၃ ေယာက္ပါတယ္၊ က်န္တဲ႔သူေတြလည္း ကိုယ္႔အိမ္ကိုယ္ ျပန္ၾကၿပီ”ဟု ၎က ေျပာသည္။

အဆိုပါ EEDY အဖြဲ႕သည္ ကခ်င္ျပည္ လြတ္လပ္ေရးအဖြဲ႕ (KIO) က တည္ေထာင္ထားေသာ လူငယ္ ေစာင့္ေရွာက္ေရး အဖြဲ႕ျဖစ္သည္။

ယင္းေရာင္းစား ခံရသူမ်ားသည္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ ေကာင္းတုန္ ေဒသရွိ သံစက္ရုံ၊ ေကာ္ျဖင့္ ထုတ္လုပ္ေသာ အိုးခြက္၊ ပန္းကန္၊ ဇြန္း၊ အရုပ္မ်ား ထုတ္လုပ္သည့္ စက္ရုံမ်ားတြင္ အလုပ္လုပ္ရေၾကာင္း သိရသည္။

“လမ္းစရိတ္ေတြ အရင္လုပ္ဆပ္ရမယ္ ဆိုၿပီး လစာကုိ တလ မုန္႔ဖိုးလာက္ရွိတဲ့ ယြမ္ ၄၀-၅၀ (က်ပ္ ၅,၇၁၄-၇၁၄၂) ေလာက္ ပဲရတယ္”ဟု အထက္ပါ မိသားစု၀င္က ေျပာျပသည္။

မိုင္ဂ်ာယာန္ ေဒသတြင္ပင္ ပ်မ္းမွ် လုပ္အားခ တလလွ်င္ ယြမ္ ၆၀၀ မွ ၈၀၀ (က်ပ္ ၈၅,၇၁၄ မွ ၁၄,၂၈၅) ၾကား ရွိသည္ဟု လည္း ဆိုသည္။

ေကာင္းတုန္ ေဒသရွိ လုပ္အားခ အမွန္မွာ တလလွ်င္ ယြမ္ ၁၂၀၀ မွ ၂၀၀၀ ၾကား (က်ပ္ ၁၇၁,၄၂၈ မွ ၂၈၅,၇၁၄) ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

ယခုကဲ့သို႔ လူကုန္ကူးမႈမ်ား ျဖစ္ေစရန္ ေဒသ၏ စီးပြားေရးႏွင့္ လူမႈေရး အေျခအေန မ်ားကလည္း တြန္းအားေပးေနေၾကာင္း မိုင္ဂ်ာယာန္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးရုံး အရာရွိတဦးက ေျပာဆိုသည္။

“မိန္းမသားနဲ႔ ကေလးေတြကို ေရာင္းစားတဲ႔အမႈ ေျဖရွင္းေနရတာက နယ္စပ္မွာ အလုပ္တခုပါ၊ ဒါေပမယ့္ ဒီလိုေယာက္်ား ေလးေတြ ေရာင္းစားခံရတဲ့ အမႈက က်ေနာ့္ဘ၀မွာ ဒါပထမဆုံး ေျဖရွင္းျခင္းပါ၊ သူက လူေခၚေရာင္းစားတာ အၾကိမ္ၾကိမ္ရွိၿပီ၊ ဒါေပမယ့္ တခ်ိဳ႕ကေတာ့ ပိုက္ဆံရွာရ လြယ္တယ္ဆိုတဲ့ စကားေၾကာင္႔ မိဘေတြကိုယ္တိုင္ လာအပ္ထားတာ၊ ေရာင္းစားတယ္ ဆိုေပမယ့္ လမ္းစရိတ္နဲ႔ အလုပ္ရွာေပး ခေလာက္ပဲ ယူထားတယ္ဆိုေတာ့ ဆုံးမတာ ေလာက္ကလြဲလို႔ ၾကီးၾကီးမားမား ျပစ္ဒဏ္ မရွိပါဘူး”ဟု ၎ကဆုိ သည္။

မိုင္ဂ်ာယာန္ ေဒသရွိ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရးႏွင့္ လူကုန္ကူးမႈ ပေပ်ာက္ေရး လႈပ္ရွားသူ တဦးကမူ “ဒီလိုအမႈလည္း လူကုန္ကူးမႈပါပဲ၊ က်မတို႔ အေနနဲ႔ တကယ္ လက္ေတြ႕ေျဖရွင္းမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ဒါ လူသား အခ်င္းခ်င္း ေခါင္းပုံျဖတ္မႈပါ”ဟု ေျပာသည္။

၂၀၀၆ ခုမွ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ အတြင္း တရုတ္ႏိုင္ငံသို႔ ေရာင္းစားခံရသူ ကေလးႏွင့္ အမ်ိဳးသမီးေပါင္း (၁၂၈) ဦး ႏွင့္ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္တြင္ (၄၈) ဦး ရွိသည္ဟု KIO ဗဟို အမ်ိဳးသမီး အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ရုံး(လိုင္ဇာ) ၏ စာရင္းက ဆုိသည္။

လက္ရွိ အေျခအေနအရ ယခု လူကုန္ကူးမႈ ျပဳလုပ္သူ ၂ ဦးကို မိုင္ဂ်ာယာန္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အာဏာပိုင္မ်ားက ထိန္းသိမ္းထားကာ အမႈဆက္လက္ စစ္ေဆးေနေၾကာင္း သိရသည္။

ဧရာ၀တီ

MATUT HTI NA »

Kachin against Irrawaddy Dam Project

By AMY SMITH AND JOHN CAMPBELL

If there is one confluence of the Irrawaddy River that is famous throughout Burma, it is the Mali and N’Mai rivers, located 27 miles from Myitkyina, the capital of Kachin state.
The confluence is many things to the Kachin people: a source of livelihood; a location of amazing biodiversity that attracts tourists; a potent emblem of identity; and a historical beacon (legend says that it’s the birth place and residence of the Father Dragon and his two sons, Hkrai Nawng and Hkrai Gam).
A man prepares to pan for gold on the Irrawaddy River at the confluence the N’mai and Mali rivers, an area where the largest hydropower dam in the network will be located. (Photo: AMY SMITH and JOHN CAMPBELL)
Since August, the sole road leading to this sanctuary has witnessed a spike in vehicle traffic. The dragon’s sleep has been disturbed by a continual convoy of shinny white Mitsubishi jeeps, their occupants obscured through smoked colored windows. The convoy’s route is a 7 mile stretch between the river and the newly established offices of the Burmese regime friendly Asia World Company, a construction company that contracted with the Power Investment Corporation, a Chinese state company developing the hydro scheme project that will send most of the electricity into China's energy-hungry Yunnan Province, according to International Rivers, a nongovernmental agency.
Asia World has started the construction of the hydroelectric projects at Chibwe, on the N’Mai River, that will lead to the resettlement of hundreds of villagers. For local residents, the vehicles and the buildings are the foreboding signs of the coming social and environmental storm.
The confluence will be home of a 152-meter high dam; the 7th and largest in the dam network on the N’mai and Mali rivers. The network will generate thousands of megawatts of hydroelectricity (capacity of 3,600 MW for the confluent dam alone).
The design is the brainchild of the China Southern Power Grid Company and its construction was authorized by the SPDC. The dams represent a huge financial windfall for the SPDC and an energy bonanza for China.
The custom with economic deals of this nature in Burma is that the decision making is centralized and the contract details are kept from public view. The contract was signed in 2007. While the details are murky, the costs, financially and environmentally, will be significant. The dam’s construction will be ecologically ruinous, razing the confluence’s biodiversity. Perhaps more profound will be the social repercussions: 15,000 villagers face imminent displacement.
Men work to find gold near the site where a 152-meter high dam will be located, forcing many villagers to relocate. Up to a few weeks ago, these local communities, living for generations in the 60 villages on the 766 km square to be flooded by the dam, have never officially been told that they would have to move. Now, they have received eviction notices and ordered to leave.
Most of their livelihoods will be destroyed as well as their houses and other assets. If the scenario is similar to what has happened at other dam construction sites, they will receive no compensation. The army is expected to increase its presence in the region, and with it the number of human rights likely will rise.
The villagers are manifestly poor, the victims of decades of civil strife and government neglect. They have no allies and face powerful adversaries. Their plight appears hopeless. Yet, out of their desperation, a resistance has swelled among the local communities.
Undeterred, villagers held protests at the planned construction site in October, as 20,000 Chinese workers were waiting to be transferred to the area. Local communities, deprived of the minimum to insure their survival, refuse to leave the site.Many villagers said they would rather die in their villages than leave the confluence.
The tension has been ratcheted up and support for opposition has increased among the villagers.

This has already produced a tangible result: the arrival of the Chinese workers has been delayed to avoid any confrontation.
In a move to diffuse the situation, the army’s northern commander called for a public meeting in October. More than 100 residents attended, voicing their opposition to the project. At an enormous risk to their personal safety, the villagers have chosen to fight a decision that will destroy their homes and livelihoods. How long can they stem the dam’s construction? one can question the actual position of the KIO, which has been unusually silent on the issue.
Many villagers are demanding that the government stop the dam project. An open letter addressed to the Snr-Gen Than Shwe and other officials has been widely disseminated:
“It is our wish that these Chinese hydropower companies realize the danger and disastrous effects upon the people to be caused by the construction of the dam. Local residents do not want to leave their homeland which they inherited from their ancestors.”
Predictably, it remains unanswered. The delay of the arrival of the Chinese workers is an encouraging sign of the impact of the local protests, but how long can the villagers hold out without wider support?
Can David challenge Goliath in Burma? In other words: can a handful of determined and brave villagers influence the Burmese junta’s decision without the active support of more individuals and public groups, both inside Burma and abroad?

Irrawaddy

MATUT HTI NA »

Junta Offers Surprise Help After Demolition Of Manau Ground

In a surprise development Burma's ruling junta has offered to help, after it completely demolished the ethnic Kachin cultural Manau ground and fence in Bhamo, the second largest city in Kachin State, northern Burma, said Kachin cultural leaders.

A bulldozer destroyed Kachin cultural Manau ground in Bhamo, second largest city in Kachin State, northern Burma on Nov. 12.

U Khin Maung Aye, chairman of Bhamo City Peace and Development Council or Bhamo City Administrator directed the Manau officials at the Manau venue on Nov. 13 at about 11 a.m. to celebrate the Manau festival by offering help for the festival by providing cars, fuel and spraying water, a day after it demolished the Manau ground and fence with a power-shovel, said members of theManau committee.

Khin Maung Aye's offer came the same day when about 20 members of Bhamo (also called Manmaw in Kachin) Kachin Manau Committee held an emergency meeting in theManau compound on whether they will hold the Manau festival or not. The committee members finally decided in tears to hold the festival on the originally scheduled dates of November 26 to 28, said the committee members.

The Kachin Christian traditional Thanksgiving and cultural Manau dance festival known as "Sut Manau" will be celebrated at the Bhamo Kachin Literature and Cultural venue in Aung Ta village in Two Miles.

The 200-feet circular ground for the Kachin symbol Manau Poles was severely damaged while it was being covered with sand stones and lime for the concrete floors. A one foot high fence covering the Manau ground was also pulled down on November 11 and 12, said eyewitnesses and Manau committee's members.

The advertisement of Bhamo Kachin Thanksgiving and Manau Festival was published on the state-run newspapers on Nov. 20.

According to local Kachin cultural leaders, a government power-shovel drove into theManaucompound and destroyed theManau ground and fence on the orders of Col. Khin Maung Myint, chairman of Bhamo District Peace and Development Council (Kha-Ya-Ka) or Bhamo District Administrator.

The Manau Committee was ordered to restore the sand stones, lime and bricks in the demolished Manau ground and rebuild the fence with solid soil by Col. Khin Maung Myint, said members of the Manau Committee.

Eight days after the junta damaged the Manau ground and fence, the Manau festival advertisement was surprisingly published on the junta-run newspapers--- "Myanmar Ahlin" and "Kyaymon, also called The Mirror” on November 20.

The latest cultural discrimination of ethnic Kachin people by the repressive ruling junta has left them extremely disappointed.

The first Kachin Manau dance festival was held in Bhamo in 1996 with financial support from the Kachin Cultural Headquarters based in Myitkyina, the capital of Kachin State.

The Manau Poles and festival are Kachin symbols and valued highly by all Kachin people.

KNG

MATUT HTI NA »

Wunpawng hpe ROI nga sai

Tsawra ai,

Nu Wa, Hpu Nau, Kana Kajan Wunpawng Jinghpaw Amyu sha yawng hpang de lawu na laka hpe aja awa myit sa wa lu na matu ka tang dat ga ai.

Manmaw Buga Wunpawng Jinghpaw Amyu Sha ni a Manau Shadung hte Manau Wang hpe Manmaw Hk Y K Ningbaw Hpyendu Kaba nan woi awn nna jahten, htu, a-grawp kau ya ai lam gaw, Manmaw Buga WP Jinghpaw ni hpe sha nrai Mungkan ting sak-hkrung chyam bra nga ai Wunpawng Jinghpaw yawng hpe sawng dik ai hku nna roi ai, ga law saw ai, jahte tam ai nan rai nga sai. Dai hta jan nna Amyu shada da a lapran hta roi rip hkat ai lam kaga nnga na sai.Bai dai Manmaw Manau Wang hpe jahtyen a-grawp kau ngut ai hpang, Manmaw, BMO HK Y K ningbaw wa gaw NANHTE JINGHPAW NI MUNGDAN A MATU HPA BAW AKYU RAWNG A TA?. ngu araw jaw ai sha n-ga MANAU HPE NUM HPU PRANG KAW MI RAI RAI, TSING-DU PA KAW RAI RAI GALAW MU ngu nna mung shawa a man kaw nan tsun ai da.

Manau Shadung hte Manau Wang ngu ai gaw, WP Jinghpaw Amyu sha ni a matu tsawdik ai htunghking rai sai, dai hta tsaw ai kaga htunghking nnga ai, moi gaw hkristan nbyin shi ai ten, tsawhtum Madai Nat hpe jaw jau nna galaw ai htunghking kaba re, Manau wang kata nse nsa tsep-kawp nmai galaw ai sha n-ga shana e gadai pyi nmai lai ai, dai sha n-ga Manau nau ai shaning dai mare e masha si ai raitim aga de makoi mayang kadai n-galaw ai, ngu mayu ai gaw dai ginra lamu ga hta kadai nhtu kajam sai, manau dum na jaba wawt yu nhtawm jaba pru ai hte dai manau wang hpe kadai sa kajam nmai sai, sa jahten/sa kajam ai wa, ni gaw dai amyu sha ni a hpyen rai sai, dai sa jahten ai wa hpe sat kau lu ai shani shing nrai dai wa kaw na hpyi-nyem tawngban wa ai lam sha nnga yang nsim nsa gasat gala mat wa na lam sha nga sai, ndai amu gaw W/P Jinghpaw Mungkan ting (India, China, Burma) na WP Jinghpaw Amyu sha hkum ting dek shagu hpe lukdik lukga e baw bye ya ai hta grau sawng mat sai lam re.

Myen ni dai daram roi wa nga tim, hpa hpe naw la nga ga ai ta?

myen hpe hkrit ai majaw anhte WP Jinghpaw ni a nga grin galu kaba sa wa ai lam hta akyu rawng wa nga a ni?, ndai bungli gaw amyu sha mying gun nna shamu shamawt nga ai uhpung yawng hta lit nga ai re, lit htawt ap taw na lam nnga ai.

Moi Laika Jaw Masat hta e kalang Manau Shadung baw katut sai, dai shaloi gaw Jinghpaw mung e nre majaw ngu myit la ai majaw ngu saka, ndai gaw Jinghpaw Mung e nan rai nga sai, ya mung Ma-Ah ni zawn mau shalai kau sa-yang gaw anhte daram shagri nkung ai amyu sha mungkan hta nau pyi nnga na sai.

Hpa majaw anhte a htunghking hpe anhte a ginra hta jahten ai rai ta? daini na ten Wunpawng Mungdan kata shara magup she yu jin wa hkra Myen ngu ai pyi n-nga ai ginra hkan e Myen Budda Gawk-ngu ni shadun mat wa ai gaw kadai nmai hkra, nmai hpu shanhte kam ai hku galaw mai wa ai mungdaw/mungdan byin wa nga sai hpe nang hte nseng ai zawn sha naw nga nga na ga ai kun?

Myen nkau gaw anhte hpe labau nchye ai ni zawn mana shatai nhtawm, Bhamo ngu ai gaw moi kaw na Myen Sam ni a shara re nga tsun na ma ai.

Laika ka sara John Anderson(1867-68) ka tawn ai "A Report on The Expedition to Western Yunan Via Bhamo" ngu ai laika, laika man 216-9 lapran hta sanglang tawn ai gaw Moi na Manmaw Mare ngu ai gaw hka makau e de tawn ai rai nna nta 400 loi jan nga ai, galu de deng mi galu nhtawm malawng maga Sam amyu sha ni hte Lawu mung na Myen ni sa bu htawt nga ai re lam, dai Mare a deng 3 jan grup grup gra gra de gaw jinghpaw(Kahkyen) ni dam lada ai ginra ni hta mare de nhtawm nga shanu wa ai lam asan sha ka tawn ai.

Bai, Frontier Areas Committee of Enquiry 1947 Report Part I laika buk laika man 3 hta mung Bhamo District e nga ai amyu sha ni a Yup-tung jahpan hpe lawu na hte maren ka tawn ai.

(ii) (a) Bhamo District

Area ............................................. 4,148 sq. miles

Total Population............................... 129,000

Part I Population 52,000

Part II Population .............................. 77,000

Population by Races.

Kachin ........................................... 49,794 or 38.6 %

Shan .................................................. 36,765 or 28.5%

Burmese Group ................................... 33,540 or 26.0%

Indian, Chinese and others .................. 8,901 or 6.9 %

moi na Manmaw Mare gaw Sam ni malawng ngu na nga lai wa ai Sam mare re hpe gaw labau hta ka tawn nga ai, raitim dai aten(1947ning) lahta Sam Mung e nga ai jinghpaw gaw 71,070 re majaw Sam hte Jinghpaw Amyu sha ni hku nna tinang a mungdaw masat daidaw la ai hpang rapra ai hku nga pra sa wa na ngu ai ga shaka nga tawn ai hte maren langai a htung hking hpe langai hkungga hkat na lam sha nga ai, Myen wa raitim Kachin State ngu nna dai daw tawn sai lamu ga hta shahte kam ai hku sa roi na lam tsep-kawp nnga ai, Anhte a Manau shadung hpe htu agrawp kau ya ai zawn shan hte a Gawkngu ni hpe dai hte maren anhte galaw yang hpabaw byin wa na ta?

ndai gaw Tinng Ying Hpung, Zawng Hra Hpung Lasang wa a Hpung KBC, Kahtawlik ...etc. ngu taw ai baw nre, yawng a htunghking re majaw yawng kaw na aja awa ninghkap ra ai bungli re lam hpe Wungpawng Amyu sha kaji kaba yawng hpang de shadum shana dat ai lam rai ga ai.

Maigan du Wunpawng Jinghpaw Amyusha Hpung(OKA)

MATUT HTI NA »

ကခ်င္ ႏိုင္ငံေရးပါတီ႐ံုး ျမစ္ႀကီးနားတြင္ဖြင့္

ကခ်င္လြတ္လပ္ေရး အဖြဲ႕ (KIO) မွ ခြဲထြက္ၿပီး ႏိုင္ငံေရး ပါတီတည္ေထာင္ ထားသည့္ ေဒါက္တာ မနန္တူးဂ်ာ ဦးေဆာင္ေသာ ကခ်င္ျပည္နယ္ တိုးတက္ေရး ပါတီ (KSPP) ႐ုံးသစ္ကို ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕တြင္ ဖြင့္လွစ္လိုက္ ေၾကာင္း ထို႐ုံး၏ ႐ုံးအုုပ္ ဦးဘရန္ေတာင္ ကေျပာသည္။

ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕၊ အမွတ္ - ၆၁၊ ၿမိဳ႕သစ္ ရပ္ကြက္၌ ႏွစ္ထပ္ေဆာင္ရွိသည့္ KSPP ႐ုံးခန္းသစ္ကို ႏိုဝင္ဘာလ ၁၈ ရက္ေန႔က စတင္ဖြင့္လွစ္ခဲ့သည္။

ဦးဘရန္ေတာင္ (W.Brang Tawng) က “၁၈ ရက္ေန႔က မနက္ ၁၀ နာရီမွာ ႐ုံးသစ္ဖြင့္ပြဲ ဘုရားဆုေတာင္း စည္းေဝးပြဲ လုပ္ၾကတယ္။ ရပ္မိ၊ ရပ္ဘ လူႀကီးေတြလာတယ္၊ မပခ က လူႀကီးေတြလည္း လာတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္က စည္းမ်ဥ္း၊ စည္းကမ္းေတြခ်လာရင္ KSPP ပါတီ ဆိုင္းဘုတ္ ခ်ိတ္ဖို႔ စီစဥ္ထားတယ္” ဟု ဧရာဝတီကို ေျပာသည္။

ယင္း ႐ုံးသစ္ဖြင့္ပြဲကို KIO ဥကၠ႒ေဟာင္း ဦးေဇာ္မိုင္၊ KIO အေထြေထြ အတြင္းေရးမႉး ၂ ေဒါက္တာ လဂ်ာ၊ NDA - K ခြဲထြက္ ေခါင္းေဆာင္္ ဦးစခုန္တိမ္ယိန္း၊ ေဒါက္တာ ဆဘြမ္းဂၽြမ္ႏွင့္ တျခားေသာ ကခ်င္အရာရွိမ်ား တက္ေရာက္ခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

လက္ရွိ ၎ ပါတီ စည္း႐ုံးေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကို ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕ေပၚ ရပ္ကြက္မ်ားႏွင့္ ဆြန္ဖရာဘြန္၊ တႏိုင္း၊ ဝိုင္းေမာ္၊ ရင္က်န္ယန္ အစရွိနယ္မ်ားတြင္ စတင္ေနၿပီ ျဖစ္ၿပီး ၎ပါတီအဖြဲ႔ဝင္ ၈၀၀ ခန္႔ရွိၿပီ ျဖစ္ေၾကာင္း ေဒါက္တာ မနန္ တူးဂ်ာက ေျပာခဲ့သည္။

ၿပီခဲ့သည့္ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လက ကခ်င္ ဒီမုိကေရစီသစ္ တပ္မေတာ္ (NDA-K) ႏွင့္ ကခ်င္ အတိုင္ပင္ခံ ေကာင္စီ (KCC) တို႔ကို ေဒါက္တာ မနန္ တူးဂ်ာက ဦးေဆာင္ၿပီး ကခ်င္ျပည္နယ္ အသြင္ကူးေျပာင္းေရး အမႈေဆာင္အဖြဲ႔ကို ဖြဲ႔စည္းခဲ့သည္။ ယင္းမွ တဆင့္ ယခုႏွစ္ မတ္လတြင္ ကခ်င္ျပည္နယ္ ကိုယ္စားျပဳ ႏိုင္ငံေရးပါတီအျဖစ္ KSPP ကုိ ဖြဲ႔စည္းခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ စက္တင္ဘာလ အေစာပိုင္းတြင္ ေဒါက္တာ မနန္တူးဂ်ာအပါအဝင္ ၅ ဦးသည္ KIO ေခါင္းေဆာင္ အျဖစ္မွ ႏုတ္ထြက္ခဲ့ၿပီး ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ ႏိုင္ငံေရး ပါတီလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကို ေဆာင္ရြက္သြားမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ဧရာဝတီကို ေျပာခဲ့သည္။

ကခ်င္ေဒသ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ တပ္ဖြဲ႔အျဖစ္မွ နယ္ျခားေစာင့္တပ္အျဖစ္ အသြင္ကူးေျပာင္းေရးကို KIO ႏွင့္ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္အၾကား အႀကိမ္ႀကိမ္ ေဆြးေႏြးခဲ့ေသာ္လည္း KIA ဘက္မွ လက္မခံခဲ့ေပ။

ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္ စစ္အစုိးရႏွင့္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးျပဳလုပ္ထားသည့္ အဖြဲ႕ ၄ ဖြဲ႔ ရွိၿပီး၊ ကခ်င္ျပည္ လြတ္လပ္ေရး တပ္မေတာ္ (KIA) မွ ခြဲထြက္ခဲ့သည့္ ဗုိလ္မႉးႀကီး လဆန္ေအာင္၀ါ အဖြဲ႔ႏွင့္ ဦးမထုေနာ္ ေခါင္းေဆာင္သည့္ အထူးေဒသ ၅ အဖြဲ႕တို႔သည္ ျပည္သူ႔စစ္ ဖြဲ႕စည္းေရးကုိ လက္ခံခဲ့သည္။

ကခ်င္တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕ျဖစ္သည့္ KIO အဖြဲ႕သည္ ၁၉၆၁ ခုႏွစ္တြင္ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ၁၉၉၄ ခုႏွစ္တြင္ စစ္အစိုးရႏွင့္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲခဲ့သည္။

ဧရာ၀တီ

MATUT HTI NA »

မိုက္ကယ္လန္းစ္ ေတးဂီတအဖဲြ႔ ျမန္မာျပည္ လာမည္

ကမၻာ့နာမည္ႀကီး ဂီတအဖြဲ႔ တခုျဖစ္သည့္ မိုက္ကယ္လန္းစ္တူေရာ့ခ္ (Michael Learns to Rock) သည္ စီးပြါးေရး လုပ္ငန္းႀကီးတခုျဖစ္သည့္ ထူးထေရဒင္း၏ ကမကထျပဳမႈျဖင့္ ဒီဇင္ဘာလအတြင္း ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ လာေရာက္ ေဖ်ာ္ေျဖမည္ ျဖစ္သည္။

၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ေမလအတြင္း ဧရာဝတီ ျမစ္ဝကၽြန္းေပၚေဒသအတြင္း တိုက္ခတ္ ဖ်က္ဆီးသြားခဲ့သည့္ နာဂစ္ဆိုင္ကလံုး မုန္တိုင္းႀကီး၏ မုန္တိုင္း ဒုကၡသည္မ်ားအတြက္ ရန္ပံုေငြ ေတးဂီတပြဲအတြက္ စီစဥ္ျပီး ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ အာဏာပိုင္မ်ား၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ ရရွိရန္ ေစာင့္ဆိုင္းေနဆဲျဖစ္ေၾကာင္း ရန္ကုန္ရွိ ထူးထေရဒင္း ကုမၸဏီမွ တာဝန္ရွိသူတဦးက မဇၩိမကို ဗုဒၶဟူးေန႔က ေျပာသည္။

`က်ေနာ့္အထက္ အရာရွိေတြက ေတးဂီတအဖြဲ႔နဲ႔ ဆက္သြယ္ ေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။ ဒီ MTLR ေတးဂီတအဖြဲ႔ကလည္း ျမန္မာျပည္ကို လာေရာက္ေဖ်ာ္ေျဖဘို႔ မူအားျဖင့္ သေဘာတူညီထားပါၿပီ´ ဟု သူက ေျပာသည္။

ဤကမၻာ့နာမည္ၾကီး ေပါ့ဂီတအဖြဲ႔သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ ပထမဆံုးလာ ေရာက္ေဖ်ာ္ေျဖမည့္ ဂီတအဖြဲ႔ ျဖစ္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ျမန္မာႏိုင္ငံ ဂီတအစည္းအ႐ုံး အတြင္းေရးမႉး ေမာင္သစ္မင္းက ေျပာသည္။

`အစီအစဥ္အတိုင္း လုပ္ျဖစ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒါ ျမန္မာႏိုင္ငံကိုလာတဲ့ ပထမဆံုး ႏိုင္ငံတကာ ေပါ့ေတးဂီတအဖြဲ႔ ျဖစ္မွာဘဲ´ ဟု ေမာင္သစ္မင္းကေျပာၿပီး ဤသို ႔ႏိုင္ငံျခား တီးဝိုင္းတဝိုင္း လာေရာက္ ေဖ်ာ္ေျဖျခင္းကို ပရိသတ္ကလည္း အလြန္အမင္း စိတ္အားထက္သန္စြာ ေစာင့္ေမွ်ာ္ေနၾကသည္ ဟုဆိုသည္။

ဒီဇင္ဘာလအတြင္း က်င္းပရန္ စီစဥ္ထားၿပီး ပြဲစီစဥ္သူမ်ားက ျမန္မာႏိုင္ငံ လူမႈဖူလံုေရး၊ ကယ္ဆယ္ေရးႏွင့္ ျပန္လည္ ေနရာခ်ထားေရး ဝန္ၾကီးဌာန၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ကို ေစာင့္ဆိုင္းေနဆဲ ျဖစ္သည္ဟု ဆိုသည္။

ပြဲမွရရွိသည့္ ေငြမ်ားကို ဧရာဝတီ ျမစ္ဝကၽြန္းေပၚေဒသအတြင္း မုန္တိုင္းခို အေဆာက္အဦမ်ား ေဆာက္လုပ္ႏိုင္ေရးအတြက္ လႉဒါန္းမည္ျဖစ္သည္ဟု ထူးထေရဒင္း ကုမၸဏီအရာရွိ တဦးက ေျပာသည္။

ဤဂီတအဖြဲ႔တြင္ အဆိုေတာ္မ်ားအျဖစ္ Jascha Richter, Kare Wanscher, Mikkel Lentz တို႔ ပါဝင္မည္ ျဖစ္သည္ဟု အဆုိပါ တာဝန္ရွိသူက ေျပာသည္။

MLTR အဖြဲ႔၏ Sleeping Child, 25 Minutes, Take me to Your Heart, Blue Night, Paint My Love ေတးသီခ်င္းမ်ားသည္ ျမန္မာပရိသတ္မ်ားအၾကား ေရပန္းစားသည္။

ဆုိရလြယ္ကူေသာ ဂီတသံစဥ္မ်ားေၾကာင့္ MLTR ၏ သီခ်င္းမ်ားသည္ ျမန္မာပရိသတ္မ်ားအၾကား အလြယ္တကူ ထိုးေဖာက္ ဝင္ေရာက္ႏိုင္ခဲ့သည္။

MLTR အဖြဲ႔၏သီခ်င္းမ်ားကို ျမန္မာျပန္ဆို သီဆိုေနေသာ ျမန္မာအဆိုေတာ္မ်ား၏ ပြဲဦးထြက္ ေတးအယ္လ္ဘမ္မ်ားလည္း ယခုထိ ဆက္လက္ ထြက္ရွိေနဆဲ ျဖစ္သည္။

(ဆလိုင္းဟန္သာစန္း သတင္းေပးပို႔၍ မံုပီး ေရးသား တည္းျဖတ္သည္)
မဇၩိမ

MATUT HTI NA »

2010 ning Ra lata poi a matu KSPP pati Myitkyina e Rung nnan hpaw dat

2010 ralata poi a matu, tau hkyen lajang ai ninggam langai hku nna, Jinghpaw Mungdaw Rawt Jat Pati (KSPP) gaw, mani, Nov. 18 ya hta, Jinghpaw Mungdaw mare daju Myitkyina e rung nta n'nan hpaw dat sai re.Htap lahkawng wut dek rung hpe Myitkyina, Myu Tit gaw gap tawn ai rai nna, nta n'nan dingshawn poi hpe Hkristan htu hku jahpawt hkying 9 kawn 11 lapran, galaw wa sai lam, Myitkyina buga masha ni kawn chye lu ai.Ya ten, Kachin State Progressive Party (KSPP) gaw rung nta hkrak lu sai raitim, pati mying gaw garai n shakap shi ai lam, chye lu ai. Hpa majaw nga yang, KSPP gaw tara shang pati naw n byin shi ai majaw re lam, pati salang langai KNG de sanglang dan wa sai.Kade n na yang, hpyen asuya kawn 2010 ralata poi shang na mungmasa pati ni, mying jahpan bang na ahkaw ahkang jaw, ndau dat sai hte, KSPP mung tara shang pati byin hkra shawk shawn na re lam, pati salang ni hpe lakap let chye lu ai.KSPP pati nta dingshawn poi de marai 100 jan sa du ai hta, Myitkyina mare na J.W Hkristan nawku hpung hkum hkra hpung woi ni hte mungmasa ningbaw ningla ni mung, ahkum ara shanglawm wa sai re.Shanglawm ai ningbaw ningla nkau hta, KSPP pati ningbaw Dr. Manam Tu Ja, KIO ningbaw kaba dingsa Mali Zup Zau Mai, KIO Ninggawn Amumadu Dr. Lahkyen La Ja, NDA-K ningbaw dingsa Zahkung Ting Ying, JHZ (KBC) amumadu dingsa Rev. Dr. Lahtaw Saboi Jum hte Wa Jau Naw Din hte Myen de na du salang nkau mung shanglawm wa sai lam, poi sa masha ni kawn chye lu ai.KSPP hpe J.W uhpung uhpawng hta kaba dik KIO, NDA-K hte Myitkyina daju Wunpawng Amyusha Mungbawng Rapdaw (WMR) ni jawm hpaw ai Jinghpaw Mungdaw Pran Wan Komiti kawn dai ning shaning n'nan ten, hpaw ninghtan dat ai re.KIO gaw, Pran Wan Komiti hte KSPP ningbaw rai nga ai, KIO Tingnyang-up Malai 2 Dr. Manam Tu Ja hte rau, kaga ginjaw salang marai manga hpe, shanhte a magam lit ni kawn, lai wa sai September praw 2 ya hta shapraw kau sai, rai nga ai.Ya ten, KSPP hta pati malawm marai 100 ram du nga sai rai nna, dai hta madung KIO hte NDA-K magam gun dingsa ni, htunghking salang ni hte WMR salang nkau, shanglawm ai lam, pati shiga lawk kawn chye lu ai.Maga mi de KSPP a lak lak lai lai ahkaw ahkang lu ai lam langai gaw, Jinghpaw mungdaw kata hpyen asuya hta lai nna, kaga kaning re ai pati mung 2010 ralata poi a matu tau mungmasha zinlum na ahkaw ahkang n lu tim, tara shang pati n re ai KSPP lu galaw ai lam re.

MATUT HTI NA »

ပုသိမ္သေဘၤာ တိမ္းေမွာက္ရာမွာ အေလာင္း ၃၃ ေလာင္း ရွာေတြ႕

ဧရာ၀တီတုိင္း ပုသိမ္ၿမိဳ႕အနီး ခရီးသည္တင္သေဘၤာ တိမ္းေမွာက္ရာ ေသဆံုးခဲ့တဲ့ အေလာင္း ၃၃ ေလာင္းကို ရွာေဖြေတြ႕ရိွထားၿပီး ပိုင္ရွင္မဲ့ အေလာင္းေတြကိုေတာ့ ဒီကေန႔ သၿဂဳႋဟ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီလို တိမ္းေမွာက္တာဟာ ေရေၾကာင္းလုရင္း တုိက္မိတာ ျဖစ္တယ္လို႔ ေဒသခံေတြက ေျပာေပမဲ့ အာဏာပိုင္ေတြကေတာ့ အတည္မျပဳေသးပါဘူး။ သေဘၤာတိမ္းေမွာက္တာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေနာက္ဆံုးသိရိွရတဲ့ အေျခအေနေတြကို ထိုင္းအေျခစိုက္ သတင္းေထာက္ ကိုမိုးေဇာ္က တင္ျပေပးထားပါတယ္။

ပုသိမ္ၿမိဳ႕ကေန သကၠယ္ေသာင္ရြာကိုသြားတဲ့ ေနမ်ိဳးထြန္းႀကီးေခၚ ခရီးသည္တင္ သေဘၤာဟာ ဆီတင္ကုန္သေဘၤာနဲ႔ ရွမ္းငူရြာအနီးမွာ တနဂၤေႏြေန႔ ည ၈ နာရီ ေလာက္က တုိက္မိၿပီး တိမ္းေမွာက္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ သေဘၤာခ်င္း တုိက္မိခ်ိန္မွာ ေနမ်ိဳးထြန္းႀကီးေခၚ ခရီးသည္တင္ သေဘၤာေပၚမွာ ခရီးသည္ ၁၇၀ ေက်ာ္ ပါ၀င္ခဲ့ၿပီး ယေန႔အထိေတာ့ ေသဆံုးသူ ၃၃ ေယာက္ရဲ႕ အေလာင္းေတြကို ရွာေတြ႕ထားၿပီလို႔ ပုသိမ္ၿမိဳ႕ခံတေယာက္က ေျပာပါတယ္။

“မေန႔က ညေနအထိက ၃၃ ေလာင္းရၿပီ၊ မေန႔က ည ၈ နာရီအထိက။ မေန႔ကညေန ေတြ႕တာက မိန္းမ ၂ ေယာက္၊ ေယာက္်ားတေယာက္။ ေနာက္တခါေတြ႕တာက ေယာက္်ား ၈ ေယာက္၊ မိန္းမ ၂၃ ေယာက္။ ေယာက္်ား ၉ ေယာက္ေပါ့။ ၃၃ ေလာင္းေပါ့၊ မေန႔ညအထိ ေတြ႕ထားတာ။ ငပုေတာၿမိဳ႕နယ္ ရဲတပ္ဖဲြ႔မႉးကေတာ္ တေယာက္ အဲဒီထဲမွာ ပါတယ္။ ရဲသားသမီး တေယာက္ ႏွစ္ေယာက္ ပါတယ္။ က်န္တဲ့လူေတြက က်ဳံေပ်ာ္၊ ဟသၤာတဘက္က အလုပ္သမားေတြ မ်ားတယ္။ ဆားလုပ္ငန္းခြင္ ၀င္ဖို႔ သြားတဲ့သူရယ္၊ ေကာက္ရိတ္မယ့္ လူရယ္။”

သေဘၤာခ်င္း တုိက္မိၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ အနီးအနားက ရြာသားေတြက ကယ္တင္ခဲ့တာေၾကာင့္ လူ ၁၂၀ ေက်ာ္ေလာက္ ရွမ္းငူရြာကို ေရာက္ရိွလာခဲ့ၿပီး လူ ၄၀ ေက်ာ္ ေပ်ာက္ဆံုးေနခဲ့ပါတယ္။

လက္ရိွ ရရိွထားတဲ့ အေလာင္းေတြဟာ နစ္ျမဳပ္သြားတဲ့ သေဘၤာအတြင္းက ဆယ္ယူထားတာျဖစ္ၿပီး ျမစ္ထဲ ေမ်ာပါသြားသူေတြလည္း က်န္ရိွေနႏုိင္ေသးတယ္လို႔ ပုသိမ္ၿမိဳ႕ခံက ေျပာပါတယ္။ ဆယ္ယူရရိွတဲ့ အေလာင္းေတြထဲက ေဆြမ်ဳိးသားခ်င္းေတြ လာမယူတ့ဲ အေလာင္းေတြကို ဒီကေန႔ ရွမ္းငူရြာ သုသာန္မွာ သၿဂဳႋဟ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေသဆုံးသူ အေရအတြက္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ပုသိမ္ဆိပ္ကမ္းက ရဲစခန္းကုိ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းၾကည့္တဲ့ အခါမွာေတာ့ ဒီေန႔အထိ အေလာင္း ၃၀ ေက်ာ္ ရရွိတယ္ဆုိတာကို အတည္ျပဳေပမဲ့ အတိအက်ေတာ့ မေျပာပါဘူး။

တနဂၤေႏြေန႔ညက သေဘၤာခ်င္း တုိက္မိတဲ့ အေျခအေနကိုေတာ့ ပုသိမ္ၿမိဳ႕ခံက အခုလို ဆက္ေျပာျပပါတယ္။

“ဒီေနရာ သေဘၤာတုိက္သြားတဲ့ ေနရာက ေသာင္ေတြရိွတယ္ဗ်။ ေသာင္ကို ေကြ႕ေရွာင္ရင္းနဲ႔ လမ္းလုရင္းနဲ႔ တုိက္တဲ့သေဘာဗ်။ ၀ဲျပန္ေတြရိွတယ္၊ ေသာင္ေတြရိွတယ္။ အဲဒီမွာ ပတ္ ပက္ေမာင္းရင္း ဟိုဘက္ကလည္းလု၊ ဒီဘက္ကလည္း လုရင္း တုိက္ထည့္လိုက္တာဗ်။ မီးပါတယ္ ေျပာတယ္။ မီးပါလ်က္သားနဲ႔ကို လမ္းလုတာ သူတို႔ေတြက။ ႏွစ္ဘက္စလံုး သြားေနတဲ့ သေဘၤာပဲ။ ဟိုဘက္ကလည္း ေက်ာက္ခ်ထားတယ္ဆုိတာ မဟုတ္ဘူး။ သြားေနတာ။ ဟိုဘက္လည္း ေမာင္းတယ္၊ ဒီဘက္လည္း ေမာင္းတယ္။ ၿပိဳင္ေမာင္းေနၾကတာ၊ မ်က္ႏွာခ်င္းဆုိင္ ေမာင္းေနတာ။”

အခုလုိ သေဘၤာတိုက္တာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ပုသိမ္ဆိပ္ကမ္း အာဏာပိုင္ေတြကို ေမးျမန္းၾကည့္တဲ့ အခါမွာေတာ့ စံုစမ္းေနဆဲျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ အခုအခါမွာေတာ့ ပုသိမ္ၿမိဳ႕က အာဏာပိုင္ေတြက ခရီးသည္တင္ သေဘၤာေတြ ညဘက္သြားလာတာကို ပိတ္ပင္ထားပါတယ္။

MATUT HTI NA »

၀တပ္ဖြဲ႔ နယ္ျခားေစာင့္တပ္ အသြင္ေျပာင္းေရး

ဝျပည္ေသြးစည္းညီၫြတ္ေရးတပ္မေတာ္ (UWSA) ေခၚ ဝတပ္ဖဲြ႔အား နယ္ျခားေစာင့္တပ္ အသြင္ေျပာင္းရန္ ဒီဇင္ဘာေနာက္ဆံုး ထားၿပီး အေျဖေပးသြားရန္ နအဖစစ္အစိုးရ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားက သတိေပးလိုက္သည္။ယခုလ (၁၄) ရက္တြင္ ရွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္း၊ တန္႔ယန္းၿမိဳ႕၌ စစ္ဘက္ေရးရာအရာရိွခ်ဳပ္ ဒု-ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ရဲျမင့္၊ ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီးဌာန စစ္ဆင္ေရးအထူးအဖဲြ႔မႉး ဒု-ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး မင္းေအာင္လိႈင္၊ အေရွ႕ေျမာက္တိုင္း စစ္ဌာနခ်ဳပ္တိုင္းမႉး ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္သန္းထြဋ္ ပါဝင္ေသာအဖဲြ႔ႏွင့္ ဝတပ္ဖဲြ႔ ဒု-ဥကၠ႒ ဦးေရွာက္မီလွ်ံ ဦးေဆာင္ေသာ ဝကိုယ္စားလွယ္အဖဲြ႔တို႔ ေတြ႔ဆံုခဲ့ရာတြင္ နအဖဘက္က ျပတ္ျပတ္သားသား ေျပာဆိုခဲ့သည္ဟု ဝေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ နီးစပ္သူတဦးက ေျပာသည္။၎က “ဝတပ္ဖဲြ႔က ေတာင္းဆိုထားတဲ့ ကိုယ့္တပ္ဖဲြ႔ကို ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္ အုပ္ခ်ဳပ္မယ္ဆိုတာကို နအဖဘက္က လံုးဝလက္မခံဘူး။ ၿပီးေတာ့ ဝနယ္ေျမထဲမွာ ရြာသားေတြ ဘိန္းစိုက္ေနတာေတြကို တားဆီးဖို႔၊ ၿပီးေတာ့ ဝတပ္ဖဲြ႔က လက္နက္ျပင္တဲ့ စက္႐ံုကိုပိတ္ပစ္ဖို႔၊ အဲလို ျပတ္ျပတ္သားသား ေျပာလာတယ္။ ဝေခါင္းေဆာင္ဘက္ကလည္း အရင္ကမူေတြအတိုင္း မျဖစ္ႏိုင္ေသးဘူးေပါ့။ ႏွစ္ဘက္ တင္းတင္းမာမာေတာ့ ရိွေနတယ္၊ အဲဒီမွာ ဒီဇင္ဘာလမကုန္ခင္ ရက္ပိုင္းကို အေျဖေပးဖို႔ ေနာက္ဆံုးရက္ သတ္မွတ္လိုက္တယ္” ဟု ေျပာသည္။နအဖဘက္က ေအာက္တိုဘာ လကုန္ရက္ဟု ယခင္ ရက္သတ္မွတ္ထားရာမွ ယခုတဖန္ ဒီဇင္ဘာ လကုန္ရက္ဟု ရက္သတ္မွတ္လိုက္ျခင္းသည္ နအဖအတြက္ အေမရိကန္ႏွင့္ဆက္ဆံေရးကိစၥ အပါအဝင္ ေလးလပတ္ အစည္းေဝးမ်ား ရိွေသးသကဲ့သို႔ ဝတပ္ဖဲြ႔ အပါအဝင္ နယ္ျခားေစာင့္တပ္ လက္မခံေသးသည့္ အပစ္ခတ္ရပ္အဖဲြ႔မ်ားကို တိုက္ခိုက္ရန္အထိ အဆင္သင့္မျဖစ္ေသးသည့္အတြက္ ယခုကဲ့သုိ႔ ရက္ေရႊ႕ဆိုင္းထားျခင္း ျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း တ႐ုတ္-ျမန္မာနယ္စပ္ စစ္ေရးအကဲခတ္ ဦးေအာင္ေက်ာ္ေဇာက သံုးသပ္သည္။၎က “အေမရိကန္နဲ႔ဆက္ဆံေရး ျပန္ေကာင္းေအာင္လုပ္ေနခ်ိန္မွာ လူမ်ိဳးစုေတြကို ေသနတ္ေဖာက္ဖို႔ဆိုတာ မျဖစ္ႏိုင္ေသးဘူး။ ၿပီးေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ ေလးလပတ္ အစည္းအေဝးဆိုတာလည္း ရိွေသးတယ္။ ေရြးေကာက္ပဲြကိစၥအတြက္ အခုခ်ိန္အထိ ဘာမွ ဥပေဒထုတ္တာ မရိွေသးဘူး။ အခုလို ရက္ေရႊ႕လိုက္တာ သူတုိ႔အတြက္လည္း အခ်ိန္ရသြားတယ္။ တကယ္ သူတို႔သာ တိုက္ရဲရင္ တိုက္မွာေပါ့။ အပစ္ခတ္ရပ္အဖဲြ႔က တင္းတင္းမာမာျပန္လုပ္ေတာ့ သူတို႔ဘက္က ေလွ်ာ့သြားတာ” ဟု ေျပာသည္။

The New Era

MATUT HTI NA »

သီဟသူရ တင္ေအာင္ျမင့္ဦး စစ္တပ္ရာထူးမွ တိတ္တဆိတ္ႏုတ္ထြက္

စစ္အစုိးရအဖြဲ႕၏ နံပါတ္ ၄ ရာထူးအဆင့္ရွိသည့္ အတြင္းေရးမႉး(၁) စစ္ေထာက္ခ်ဳပ္ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး သီဟသူရ တင္ေအာင္ျမင့္ဦးသည္ လက္ရွိစစ္တပ္ရာထူးမွ မိမိသေဘာဆႏၵအေလ်ာက္ ႏုတ္ထြက္သြားေၾကာင္း စစ္အစုိးရႏွင့္ နီးစပ္သည့္ အသုိင္းအ၀န္းမွ သိရသည္။

ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး တင္ေအာင္ျမင့္ဦးသည္ စစ္တပ္ရာထူးမွ ႏုတ္ထြက္ေသာ္လည္း အတြင္းေရးမႉး(၁) တာ၀န္ကို ဆက္လက္ ယူထားမည္ျဖစ္သည္ဟု ဆုိသည္။

၎အေနျဖင့္ လက္ရွိစစ္တပ္တာ၀န္မ်ားႏွင့္ ႏုိင္ငံေရး ေလာကတြင္ ပါ၀င္ထမ္းေဆာင္ရ မည့္ တာ၀န္မ်ားကို ကာလၾကာ ရွည္စြာ လုပ္ေဆာင္လုိျခင္းမရွိေၾကာင္း ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး တင္ေအာင္ျမင့္ဦးက ေျပာဆိုမႈမ်ားရွိခဲ့သည္ဟုလည္း သတင္းမ်ား ထြက္ေပၚခဲ့သည္။

ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး သီဟသူရ တင္ေအာင္ျမင့္ဦး (ဓာတ္ပံု - ေအပီ)

ယခု ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး တင္ေအာင္ျမင့္ဦး၏ သတင္းႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး စစ္အစုိးရ၏ မီဒီယာမ်ားတြင္ ေဖာ္ျပျခင္းကို မေတြ႕ရွိရေပ။

ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး တင္ေအာင္ျမင့္ဦးသည္ စစ္ေထာက္ခ်ဳပ္၊ ႏုိင္ငံေတာ္ေအးခ်မ္းသာယာေရး ႏွင့္ ဖြံၿဖိဳးေရးေကာင္စီတြင္ အတြင္း ေရးမႉး(၁) တာ၀န္မ်ားကုိယူထားၿပီး ယခုအခ်ိန္တြင္ ၎၏ေနရာအား ဗုိလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး သန္းေ႐ႊႏွင့္ နီးစပ္သူဟုဆိုေသာ စစ္ဖက္ဆုိင္ရာလုံၿခဳံေရးအဖြဲ႔ အႀကီးအကဲ ဒုတိယ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ျမင့္ေဆြက တာ၀န္ယူထားေၾကာင္း သိရသည္။

ထုိသုိ႔ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး တင္ေအာင္ျမင့္ဦး ႏုတ္ထြက္ရျခင္းအေၾကာင္းမွာ ၎၏သားျဖစ္သူ ႏုိင္ငံျခားသုိ႔ ဆန္တင္ပုိ႔မႈလုပ္ငန္း လုပ္ကုိင္ေနသည့္ ဧရာဟသၤာ ကုမၸဏီပုိင္ရွင္ ဗုိလ္ႀကီးေဟာင္း ႏုိင္လင္းဦး (ေတဇာေစာဦး) ႏွင့္ပတ္သက္ႏုိင္သည္ဟု စစ္အစုိးရႏွင့္ နီးစပ္သည့္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္မ်ားက ထင္ျမင္ယူဆေနၾကသည္။

ၿပီးခဲ့သည့္လကဗုိလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီးသန္းေရႊ၏ ေျမးျဖစ္သူ ေနေရႊေသြးေအာင္ေခၚ ဖုိးလျပည့္က ေတဇာေစာဦးပုိင္ နာမည္ႀကီး ကေဖး ဆုိင္ျဖစ္ေသာ “7 Lekker” ကေဖးဆုိင္အား ၀င္ေရာက္ဖ်က္ဆီးခဲ့သည္ဟုသတင္းမ်ားထြက္ေပၚလာခဲ့ေၾကာင္း၊ ၎ဆုိင္မွာ ေတဇာေစာဦးပုိင္ဆုိင္သည့္ ဆုိင္ျဖစ္ၿပီး ၀န္ႀကီးဦးစုိးသာ ၏သား အပါအ၀င္ တျခားစီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္တဦး လည္း အစုရွယ္ရာပါ၀င္သည္ဟု သိရသည္။

၎ကေဖးဆုိင္ ဖ်က္ဆီးခံရမႈသည္ ဆုိင္အနီးတြင္ရွိသည့္ ပညာေရးဌာနပုိင္ ေျမေနရာအား ဗုိလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီးေျမးက Night Club အျဖစ္ေျပာင္းလဲဖြင့္လွစ္ရန္ စီစဥ္ခဲ့ရာမွ စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့ေၾကာင္း လူအမ်ားၾကားတြင္ ေျပာဆုိေနၾကသည္။

ယင္းျပႆနာႏွင့္ပတ္သက္၍ ဗုိလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီးသန္းေရႊက ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီးတင္ေအာင္ျမင့္ဦးအားေခၚယူၿပီး ေမးျမန္းခဲ့ေၾကာင္း ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီးတင္ေအာင္ျမင့္ဦးက ၎၏သား ေတဇာေစာဦးထံသုိ႔ စစ္အရာရွိတဦးေစလႊတ္၍ ယခုဖြင့္လွစ္ထားသည့္ ကေဖးဆုိင္သည္ တရား၀င္ဖြင့္လွစ္ထားသည့္ဆုိင္မဟုတ္ဟု ၀န္ခံလက္မွတ္ထုိးခုိင္းေၾကာင္း၊ေတဇာေစာဦးက လက္မွတ္ မထုိးႏုိင္ဟုျငင္းဆန္ခဲ့ေၾကာင္းသိရသည္။

ဗုိလ္ခ်ုဳပ္ႀကီးတင္ေအာင္ျမင့္ဦးသည္ စစ္ဖက္ဆုိင္ရာသီဟသူရဘြဲ႔ကုိ ၁၉၈၀ခုႏွစ္က ဗမာျပည္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီႏွင့္တုိက္ခုိက္ခဲ့ သည့္ တုိက္ပြဲမ်ားတြင္ရရွိခဲ့ၿပီး ၁၉၈၉ ခုႏွစ္တြင္ တရုတ္နယ္စပ္ရွိ ဗမာျပည္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီမွ ခြဲထြက္ခဲ့သည့္ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္မ်ားႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးရယူႏုိင္ခဲ့သည္။

၎သည္၁၉၉၀ ခုႏွစ္တြင္ တပ္ရင္းမႉးအျဖစ္ စစ္ကုိင္းတုိင္းရွိ ေျခလ်င္တပ္ရင္း ၁၁၁ တြင္ တာ၀န္ယူခဲ့ၿပီး၊ ၁၉၉၂ မွ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္ အထိ ေျမာက္ပုိင္းတုိင္းစစ္ဌာခ်ဳပ္တြင္ ဗ်ဴဟာမႉးတာ၀န္ယူခဲ့သည္။ ထုိ႔ေနာက္ အေရွ႕ေျမာက္တိုင္း စစ္ဌာနခ်ဳပ္ လက္ေအာက္ခံ ေက်ာက္မဲၿမိဳ႕အေျခစုိက္ စစ္ဆင္ေရးကြပ္ကဲမႈ စစ္ဌာနခ်ဳပ္( စကခ-၁ )တြင္ ဗုိလ္မႉးခ်ဳပ္ ျဖစ္လာၿပီး ၁၉၉၇ ခုႏွစ္တြင္ လားရႈိးအေျခစုိက္ အေရွ႕ေျမာက္တိုင္းစစ္ဌာနခ်ဳပ္တုိင္းမႉးျဖစ္လာခဲ့သည္။ ထုိ႔ေနာက္ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္၌ နအဖ အဖြဲ႕ တြင္ အတြင္းေရးမႉး (၁) ျဖစ္လာသည္။ ၂၀၀၉ခုႏွစ္ မတ္လ မွစတင္ၿပီး ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ရာထူးကုိ လက္ခံရယူခဲ့သည္။

ဧရာ၀တီ

MATUT HTI NA »

Burmese Military Authorities Hamper Preparations For Kachin Festival

Preparations for the ethnic Kachin cultural and religious festival in Bhamo, the second largest city in the country's northern Kachin State, was rudely hampered by Burmese military authorities today, said local Kachin community sources.

The circular ground around Kachin cultural Manau Poles in Bhamo Kachin Literature and Culture Center (BKLC) in Aung Ta village in Two Miles was damaged today between 10 a.m. and2 p.m. local time with a power-shovel, said local eyewitnesses.

Eyewitnesses told KNG, that several Bhamo city police officers were present when a power shovel was being used. The Manau Poles is the symbol of Kachin and highly valued by all Kachin people.

The preparations for the cultural and religious festivals were hampered by the authorities despite the cerebrations of Kachin Manau dance festival and Thanksgiving festivals in the Manau Compound on November 26 to 28 being officially authorized by the Bhamo District Administrative Office or Bhamo District Peace and Development Council (Kha-Ya-Ka).

On the orders of Col. Khin Maung Myint, Chairman of Bhamo District Administrative Office or Bhamo District Peace and Development Council (Kha-Ya-Ka), the Manau ground, which had recently been covered with sand stones and limestone, was badly damaged by power-shovels, according to the cultural body.

The Manau dance-ground was damaged soon after the portable wooden-made Manau Poles were erected on the centre of the cultural ground following a Christian cultural prayer service at about 8 a.m., said local participants at the service.

The cultural body said, concrete and cement constructions of strong Manau Poles, cultural buildings, the entrance gate and the compound signboard were banned by Maj-Gen Soe Win, commander of Northern Command of the ruling junta in March.

On June 22, five BKLC committee members of a total of 40 members were made to forcibly sign in the District Administrative Office to abandon construction of concrete cultural Manau Poles and buildings in the cultural compound by Col. Khin Maung Myint, said committee members.

All construction in the Manau compound are to be with wood or bamboo the military authorities had said, said BKLC leaders.

In Bhamo, or also spelled Manmaw in Kachin, Kachin people are usually authorized to hold the cultural Manau festivals but permanent Manau Poles are not allowed to be built in the cultural compounds. That is the reason the portable Manau Poles made of wood are used during the festival period. It is removed after the festival, said Kachin cultural leaders in Bhamo.

In 1997, concrete Kachin Manau Poles which was built in December, 1995, commemorating the100th anniversary of attainment of Kachin Literature at Aung Pyin Lay in Mandalay Division were demolished on the orders of the ruling junta's No. 2 Vice Snr-Gen Maung Aye. The anniversary Manau Poles were constructed on the authorization of the junta's former Prime Minister Gen Khin Nyunt.

Burma has recognized the United Nations' Universal Declaration of Human Rights (UDHR) but it abuses the rights of ethnic minorities.

Article 22 and 27 of UDHR, clearly states that "everyone has the right to show, develop and protect their culture and literature".

MATUT HTI NA »

Myen gaw, "Manau Poi" galaw hkyen ai Manau Pa hpe da sang sa htu jahten

Ndai shata hta Jinghpaw htunghking "Manau Poi hte N'lung N'nan Sha Poi kaba" galaw hkyen ai, Jinghpaw mungdaw, "Manmaw Manau Pa" hpe Myen hpyen asuya masha ni, dai ni da sang sa htu jahten sai lam, Manmaw shiga lawk kawn chye lu ai. Manmaw mare, Deng Lahkawng, Awng Ta lawk na Jinghpaw Laili Laika hte Htunghking Hpung (JLH) wang kata, manau shara hpe "nlung zaibru hte nam htun ni" nem shajin tawn ai hpe asuya ga htu jak (power shovel) langai maja shang wa nhtawm, dai hpawt hkying 10 kawn shada de pyen 2 du hkra, sa htu mahkyit jahten kau ai re lam, myi-chyaw-sakse ni tsun wa ai. Raitim, Manau nau shara ga-ang kaw shadun tawn ai Manau Shadung hpe gaw hpa n di ai lam, Manmaw JLH salang ni hpe lakap let chye lu ai. Dai hpawt hkying 8 ram hta, manau wang hta Manmaw mare na Hkalup hte Hkahtawlik hpung woi ni woi awn let akyu hpyi jawm galaw nna, galaw tawn chyalu hpun Manau Shadung hpe manau wang hta sharawt shadun ngut sai hpang, ya na zawn asuya ni manau pa sa jahten wa ai re lam, myi-chyaw-sakse ni kahtap tsun dan wa ai. Ndai zawn Manmaw manau pa sa jahten na matsun hpe, Myen hpyen asuya a Manmaw Ginwang Uphkang Dap (Hka-Ya-Ka) ningbaw Col. Khin Maung Myint jaw ai re lam, Manmaw JLH kawn chye lu ai. Manmaw buga masha langai tsun ai hta, dai ni Manmaw manau pa sa jahten ai ga htu jak hta hkan nang ai asuya masha ni kaw--- Hka-Ya-Ka ningbaw Col. Khin Maung Myint hte pyada du ni mung shanglawm ai re, nga ai. Ndai Manmaw JLH Manau Wang hta ndai Nov. 26 kawn 28 ya du hkra, "N'lung N'nan Sha Poi hte Manau Poi kaba" hpe shawa daw tsa hte wu wu di di galaw na hkyen lajang nga ai mung, rai nga ai. Kaja wa nga yang, Myen hpyen asuya a Manmaw Ginwang Uphkang Dap (Hka-Ya-Ka) kaw na mung, ndai shata hta poi kaba galaw na matu ahkang jaw da chyalu gaw re lam, htunghking salang ni kawn chye lu ai. Ndai Manmaw JLH wang hta, manau shadung, manau wang nhpan, manau wang shanglam chyinghka kaba hte manau htingnu ni hpe ngang kang ai wut bilat ni hte galaw lu na matu, seng ang ai hpyen asuya rung ni de lai wa sai March shata kawn lang hte lang ahkang hpyi yu sai raitim, ya ten du hkra n jaw ai lam, JLH salang ni kawn chye lu ai. Lai wa sai June 22 ya hta, Manmaw Hka-Ya-Ka ningbaw Khin Maung Myint gaw, Manmaw JLH komiti malawm yawng marai 40 hta na marai 5 hpe lata shaga la nhtawm, "manau shadung hte manau nta n gap sai" ngu ai lajang da chyalu laika pa kaw atik anang hkam la lakmat htu shangun sai re. Manmaw e Jinghpaw htunghking manau poi galaw ai lam hpe Myen hpyen asuya ahkang jaw ai raitim, manau shadung hpe poi ten hta sha sharawt na ahkang jaw ai rai nna, poi ngut ai hte gun kau shangun ai lam, buga masha ni kawn chye lu ai. Lai wa sai 1995 ning December shata hta J.W Hkalup Hpung Ginjaw galaw ai, Mandalay, Awng Panglai (Awng Pyin Le) na Jinghpaw Laika lu la ai 100 ning masat hku nna, wut bilat hte galaw ai "Manau Shadung Kaba" hpe mung, ya, hpyen asuya a nambat lahkawng chyam-tari Dukaba Maung Aye a matsun hte 1997 ning hta tsepkawp jahten kau ya sai re. Kaja wa gaw, Myen mung gaw Mungkan Wunpawng Hpung (UN) a "Ninggawn Shinggyim Ahkaw Ahkang Ndau Shabra Laika (UDHR)" hpe hkan sa na lam, myit hkrum lata masat htu tawn ai re. UNHR a tara kanu masat 22 hte 27 ni hta asan sha ka da ai gaw, "masha shagu tinang a htunghking hte laili laika hpe jai lang na, rawt jat hkra galaw na hte makawp maga na ahkang nga ai", nga ai. Raitim, Myen gumshem hpyen asuya gaw Jinghpaw sha n ga kaga mungdan ting na myu bawsang ni a ahkaw ahkang ni hpe magup sumhpa ladat hku, tawt lai nga dingyang re. KNG

MATUT HTI NA »

ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ ဘုံရန္သူ

ေဆာင္းပါးရွင္ – ဗုိလ္ထက္မင္း (ေခတ္ၿပိဳင္ ၀က္ဘ္ဆိုဒ္မွ ကူးယူ ေဖာ္ျပပါသည္)

ေခတ္ၿပိဳင္ ၀က္ဘ္ဆိုဒ္ ပါ၀င္တဲ့ ေဆာင္းပါးရွင္ ဗုိလ္ထက္မင္းရဲ ႔ ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ ဘံုရန္သူ ေဆာင္းပါးအား စာဖတ္ ပရိသတ္မ်ား ဗဟုသုတ ရရွိႏိုင္ဖုိ႔ ကြ်န္ေတာ္ ကိုဖိုးတရုတ္ ကူးယူ ေဖာ္ျပေပး လိုက္ပါတယ္။ ယခုလို ေဖာ္ျပခြင့္ရတဲ့အတြက္ ေခတ္ၿပိဳင္ ၀က္ဘ္ဆုိဒ္အား ေက်းဇူးတင္ရွိပါတယ္။ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးေပါင္းစံု မွီတင္းေနထိုင္ၾကတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ တိုင္းရင္းသား စည္းလံုးညီၫြတ္ေရးနဲ႔ တန္းတူအခြင့္အေရး ရရွိေရးဟာ အထူးအေရးတႀကီး လိုအပ္ပါတယ္။

ဒါ့ေၾကာင့္ စစ္အာဏာရွင္ေတြဟာ ဒါကို ဒို႔တာ၀န္ အေရးသံုးပါး အေနနဲ႔ အသံေကာင္းဟစ္ကာ ေႂကြးေၾကာ္ ျပေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အတိတ္သမိုင္းကို ျပန္ေျပာင္းၾကည့္ရင္း လက္ေတြ႔က်က် သိရွိႏိုင္ေစဖို႔နဲ႔ ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ဘံုရန္သူကို မ်က္ႏွာဖံုးခြာခ်ကာ ေဖာ္ထုတ္ၿပီး တိုင္းရင္းသား ျပည္သူလူထု အားလံုး အခ်ိန္မီ လက္ခ်င္းခ်ိတ္ ႏိုင္္ၾကဖို႔ ဒီေဆာင္းပါးကို ရည္ရြယ္တင္ဆက္လိုက္ ပါတယ္။ ၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ မူဆယ္တြင္ ကကလွမ္းက ဒု-ဗိုလ္မႉးႀကီးတင္၀င္းနဲ႔ KIA ေခါင္းေဆာင္ေတြ စတင္ေတြ႔ဆံု ခဲ့ပါတယ္။ KIA က DAB အေနနဲ႔ ေတြ႔မယ္လို႔ ေျပာခဲ့တာကုိ န၀တက လက္မခံခဲ့လို႔ အဆင္မေျပ ျဖစ္ခဲ့ၾက ပါတယ္။ တခါ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္မွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး အက်ိဳးေတာ္ေဆာင္မ်ား ျဖစ္တဲ့ Dr Saboi John (Christian Religious Leader), U Khun Myat (Businessman) and U La Won (Former Ambassador) တို႔ဟာ ကကလွမ္းကို KIA အေနနဲ႔ ၾကားခံ သြားေရာက္ဆက္သြယ္ကာ ေတြ႔ဆံုခဲ့ပါတယ္။

KIA တဖဲြ႔တည္းအေနနဲ႔ ေဆြးေႏြးဖို႔ကို သေဘာတူညီခ်က္ရခဲ့ၿပီး လား႐ႈိးမွာ ကကလွမ္း ဒု-ၫႊန္မႉး ဗိုလ္မႉးခ်ဳပ္ ေက်ာ္၀င္းနဲ႔ အဖြဲ႕တုိ႔ကို KIA ေခါင္းေဆာင္ေတြက ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးဖို႔ စီစဥ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ KIA ေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ဘရန္ဆိုင္း ကြယ္လြန္ရာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဇာ္မိုင္က ဆက္လက္ညႇိႏိႈင္း လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီလို ၁၉၉၄ က ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးခဲ့စဥ္မွာ ဗိုလ္ခင္ၫြန္႔အေနနဲ႔ မွတ္ခ်က္ျပဳခဲ့ တာကေတာ့ KIA ဟာ ကခ်င္အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္မႈကို ရႏိုင္ခဲ့ရင္၊ ကခ်င္ျပည္သူေတြကို စည္း႐ံုးႏိုင္ခဲ့ရင္ အမ်ိဳးသား ညီလာခံမွာ ေဆြးေႏြးညႇိႏႈိင္း ၾကၿပီးရင္ေတာ့ တခ်ိန္ခ်ိန္မွာ KIA ေခါင္းေဆာင္ ေတြ အေနနဲ႔ ကခ်င္ျပည္နယ္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ျဖစ္လာလိမ့္မယ္လို႔ ေျပာဆိုခဲ့တာပဲျဖစ္ပါတယ္။ KIA အဖြဲ႔မွာ ပညာတတ္ ဘြဲ႔ရ အဂၤလိပ္ဘာသာ ကၽြမ္းက်င္သူ၊ အေျမာ္အျမင္ႀကီးသူေတြ ပါ၀င္ၿပီး သူတို႔ အဖဲြ႔ရဲ႕ တပ္ ဖြဲ႔စည္းပံုကို စစ္တပ္ပံုစံ War Establishment ျဖင့္ စနစ္တက် ဖဲြ႔စည္းထားတဲ့အျပင္ န၀တကို လိမၼာ ပါးနပ္စြာ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႔ ခ်ဥ္းကပ္ခဲ့တာမ်ိဳး၊ အေပ်ာ့ဆြဲ လိုရာေတာင္းဆိုတာ တဖံုနဲ႔ စည္း႐ံုး လႈပ္ရွားခဲ့ၾကပါတယ္။

KIA အေနနဲ႔ နယ္ေျမ (၄) ခုကို စတင္ေတာင္းခဲ့ရာ ပထမေတာ့ န၀တက ခြင့္မျပဳခ်င္ခဲ့ေပမယ့္ ေက်ာက္စိမ္းနယ္ေျမ၊ ဖားကန္႔ ဧရိယာနဲ႔ နီးတဲ့ နယ္ေျမတခုကို ေပးလိုက္ရကာ ထိုးေကၽြးၿပီး ႏိုင္ငံေရး အျမတ္ထုတ္ဖို႔ န၀တက ႀကံစည္ခဲ့ပါတယ္။ အေရးႀကီးတဲ့ အတြင္းေရးတခုကေတာ့ န၀တကို KIA က “ၿငိမ္းခ်မ္းေရး စာခ်ဳပ္ တရား၀င္ခ်ဳပ္ဆို လက္မွတ္ထိုးၿပီး ကခ်င္သမိုင္းမွာ မွတ္တမ္းမွတ္ရာ ထားခ်င္ ေၾကာင္း၊ ကခ်င္လူထု ကို တခ်ိန္မွာ ျပခ်င္ေၾကာင္း” လိမၼာပါးနပ္စြာ ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။ န၀တဟာ မထိုးခ်င္ ထိုးခ်င္နဲ႔ ဒါကို ျငင္းလို႔မရဘဲ လိုက္ေလ်ာ ေပးခဲ့ရပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ KIA ေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဇာ္မိုင္ ကို န၀တ ဘက္က တိုင္းမႉး ႏွစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေစာလြင္နဲ႔ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ေအးေက်ာ္တို႔ဟာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး သေဘာတူ စာခ်ဳပ္ကို ႀကိတ္ၿပီး လက္မွတ္ထိုး ေပးခဲ့ရပါတယ္။ န၀တက ဒီစာခ်ဳပ္ကို လွ်ိဳ႕၀ွက္ထားေပးဖို႔နဲ႔ တျခား အပစ္ရပ္ တိုင္းရင္းသား အဖဲဲြ႔ေတြ သိသြားရင္ အားလံုးက စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဖို႔ ထပ္မံေတာင္းဆိုလာႏိုင္လို႔ ဖံုးဖိထားဖို႔ ေျပာခဲ့ပါတယ္။

ဒီလို ေျပာခဲ့တာကိုေထာက္ရင္ လက္နက္ကိုင္ တိုင္းရင္းသားေတြကို ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ကတည္းက စစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ မ႐ိုးသားမႈ၊ တိုင္းရင္းသား အခြင့္အေရးေတြကို ခ်ဳပ္ကိုင္ထားလိုမႈနဲ႔ ႏိုင္ငံေရး အျမတ္ ထုတ္လိုမႈ သက္သက္တာ ျဖစ္ေၾကာင္းကို သိရွိႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလို စာနဲ႔ေပနဲ႔ ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့တာေတာင္မွ အမ်ိဳးသားညီလာခံမွာ KIA အပါအ၀င္ အပစ္ရပ္တိုင္းရင္းသား အဖဲြ႔ေတြရဲ့ တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး ေတာင္းဆိုခ်က္ေတြကို စစ္အာဏာရွင္ေတြဟာ အေရးမစိုက္ မလိုက္ေလ်ာတဲ့အတြက္ ဒီစာခ်ဳပ္နဲ႔ နအဖကို ျပန္ကိုင္ဖို႔ လိုအပ္ေနၿပီလို႔ သတိေပး ေျပာၾကားလိုပါတယ္။ အမ်ိဳးသားညီလာခံ တက္ေနတုန္းမွာ ရွမ္းျပည္ ေျမာက္ပိုင္းရွိ KIA စခန္းကို တပ္က ၀င္ေရာက္ပစ္ခတ္တဲ့ ျဖစ္စဥ္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး နအဖရဲ့ ႏိုင္ထက္စီးနင္း လုပ္ရပ္ကို သေဘာေပါက္ဖို႔သင့္ပါတယ္။

တိုင္းရင္းသားေတြကို ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးေပးခဲ့တဲ့ ကကလွမ္း အႀကီးအကဲ ဗိုလ္ခင္ၫြန္႔ကို ျဖဳတ္လိုက္ကတည္းက အပစ္ရပ္တိုင္းရင္းသား အဖဲြ႔ေတြအေနနဲ႔ အေျခအေနကို သံုးသပ္သင့္ၿပီး စစ္မွန္တဲ့ ႏိုင္ငံေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ ရရွိဖို႔ စစ္အာဏာရွင္ေတြကို တညီတၫြတ္တည္း ဖိအားေပး ေတာင္းဆိုတိုက္ပြဲ ၀င္ဖို႔ အခ်ိန္က်ေရာက္ေနၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ အခုအခါ နအဖဟာ KIA က ခြဲထြက္လာတဲ့ ဗိုလ္မႉးႀကီး လဆန္ေအာင္၀ါတို႔ကို ျပန္ေပါင္းဖို႔ သေဘာ႐ိုးထက္ ေသြးထိုး ခြဲျခားဖို႔ကိုသာ တစိုက္မတ္မတ္ လုပ္ေဆာင္ေနတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ တကယ္တမ္းေျပာရရင္ စစ္အာဏာရွင္ေတြ အေနနဲ႔ တခ်ိန္တုန္းက KIA နဲ႔ NMSP အဖြဲ႔ေတြကို အျခားအပစ္ရပ္ အဖဲြ႔ေတြနဲ႔ မတူဘဲ လိုက္ေလ်ာဆက္ဆံခဲ့တဲ့ အဓိက အေၾကာင္းရင္းရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒါကေတာ့ KNU ကို အဓိက ရန္သူအျဖစ္ ပစ္မွတ္ထားေနရလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

၁၉၈၈ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွာ KNU ရွိရာ လြတ္ေျမာက္နယ္ေျမကို ေက်ာင္းသား အင္အားစုေတြ ေထာင္ေသာင္းနဲ႔ ခ်ီၿပီး ေရာက္ေနသလို လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားလည္း ေရာက္လာခဲ့လို႔ အင္အား ေတာင့္တင္းခဲ့့ပါတယ္။ KIA နဲ႔ NMSP ဟာ KNU ေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ျမ ဦးစီးတဲ့ အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီ တပ္ေပါင္းစု NDF နဲ႔ ျမန္မာျပည္ ဒီမိုကရက္တစ္ မဟာမိတ္အဖဲြ႔ခ်ဳပ္ DAB တို႔မွာ အေရးပါ အားထားရတဲ့ ေနရာေတြကုိ ကိုင္တြယ္ ထားတာမို႔ အင္အားေတာင့္တင္းေန တဲ့ KNU ကို ၿဖိဳခြဲခ်င္တာ ေၾကာင့္ KIA နဲ႔ NMSP ကို နအဖက ဖဲ့ထုတ္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ KIA နဲ႔ NMSP တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖဲြ႔မ်ား ႀကီးစိုးတဲ့ ေဒသေနရာေတြ ဟာလည္း ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ထိပ္ပိုင္းနဲ႔ ေအာက္ပိုင္းမွာျဖစ္သလို ပင္လယ္ ထြက္ေပါက္၊ နယ္စပ္ထြက္ေပါက္ အခ်က္အခ်ာက်တဲ့ ေနရာေတြ ျဖစ္ေနလို႔ ထိန္းခ်ဳပ္ ကိုင္တြယ္ ထားႏိုင္တာမို႔ သူတို႔ကို အလြတ္မေပးရဲဘဲ ႏိုင္ငံေရး မဟာဗ်ဴဟာအရ စစ္အာဏာရွင္ေတြဟာ လိုက္ေလ်ာ ၿပီး စည္း႐ံုးဆက္ဆံခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ KIA ကို ၁၉၉၄ ခုႏွစ္၊ NMSP ကို ၁၉၉၅ ခုႏွစ္ေတြမွာ စည္း႐ံုးသိမ္းသြင္းကာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ကိုယ္က်ိဳးစီးပြားနဲ႔ မက္လံုးေပးၿပီး ႏိုင္ငံေရးအရ စစ္အာဏာရွင္ေတြက ထိန္းခ်ဳပ္ကစားခဲ့ပါတယ္။ ေဆြးေႏြးပြဲ ကိုေတာ့ ေမာ္လၿမိဳင္ ရတခမွာ ကကလွမ္း ဒု-ၫႊန္မႉး၊ တိုင္းမႉးတို႔နဲ႔ အတူ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ စစ္အာဏာ ရွင္ေတြ အေနနဲ႔ NMSP ကို လိုက္ေလ်ာ ဆက္ဆံခဲ့ရတဲ့ ေနာက္တခ်က္က နအဖရဲ ႔အသက္ ေသြးေၾကာျဖစ္တဲ့ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႔ ပိုက္လိုင္းဟာ မြန္ျပည္သစ္ရဲ ႔ ဧရိယာနယ္ေျမ အတြင္းမွာ ရွိလို႔ လံုၿခံဳေရး အတြက္ မခ်စ္ဘဲ ေအာင့္နမ္းခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ KNU ကိုထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ KIA နဲ႔ NMSP တို႔ကို စစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြက ကနဦးမွာ လိုက္ေလ်ာဟန္ေဆာင္ကာ မစားရ ၀ခမန္း ေျပာခဲ့ေပမယ့္ DKBA ကို ခြဲထုတ္ၿပီး နယ္စပ္ေတြမွာ ထိန္းခ်ဳပ္ ခ်ထားႏိုင္ခ်ိန္မွာေတာ့ NMSP ကို တျခားၿငိမ္းခ်မ္းေရး အဖြဲ႔ေတြနဲ႔ လွည့္တိုက္တဲ့အထိ အတင့္ရဲစြာ လုပ္လာႏိုင္ခ့ဲၿပီ ဆိုတာကို သတိျပဳၾကဖို႔ လိုပါတယ္။ နအဖရဲ႕ ဘီလူးေခါင္း ခြာခ်ျပပံုက NMSPရဲ ႔ ထမင္းအိုးျဖစ္ေနတဲ့ ဘုရားသံုးဆူ နယ္စပ္ဂိတ္ကို KNLA ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေကာင္စီမွ ဗိုလ္ထိန္ေမာင္အဖြဲ႔ အား ေပးလိုက္တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ပိုင္းမွာ ဇာတိ႐ုပ္ေပၚလာတဲ့ နအဖကိုလည္း အမ်ိဳးသား ညီလာခံတြင္ NMSP က ေလ့လာသူ အဆင့္သာ တက္ေရာက္ၿပီး တုံ႔ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ႏွစ္ (၅၀) ျပည့္ မြန္ျပည္သစ္ပါတီ အခမ္းအနားမွာလည္း မြန္ေခါင္းေဆာင္ေတြက ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ စပ္လ်ဥ္းၿပီး အေျခခံဥပေဒ ျပ႒ာန္းခ်က္ အခ်ိဳ႕ကို ျပန္လည္ ေဆြးေႏြးေပးဖို႔ နအဖကို ေတာင္းဆိုခဲ့ပါတယ္။ KIA နဲ႔ NMSP တို႔အေနနဲ႔ အာဏာသိမ္းထားတဲ့ တရားမ၀င္ စစ္အာဏာရွင္ေတြ လက္ထဲမွာေတာင္ အမ်ိဳးသားညီလာခံမွာ တင္ျပေတာင္းဆိုခ်က္အား ဂ႐ုမစိုက္ဘဲ ကတိ ေဖာက္ဖ်က္ေနတာကို သင္ခန္းစာယူၿပီး တရား၀င္ အစိုးရျဖစ္ဖို႔ ကိုယ့္ဘာသာ ကိုယ္ေရး၊ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္ အတည္ျပဳထားတဲ့ ဥပေဒနဲ႔ ဒီေရြးေကာက္ပြဲႀကီးကိုသာ ဆင္ႏႊြဲခြင့္ ေပးလိုက္မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ အနာဂတ္ အတြက္ မေတြးရဲစရာ ျဖစ္မွာ ေသခ်ာသေလာက္ ျဖစ္တယ္ဆိုတာကို သိျမင္ဖို႔ လိုပါတယ္။

အပစ္ရပ္ေတြထဲမွာ အင္အားရွိတဲ့ KIA နဲ႔ NMSP တို႔သာ စစ္အာဏာရွင္ေတြကို ရဲရဲ၀ံ့၀ံ့ ဆန္႔က်င္စိန္ေခၚၿပီး စစ္မွန္တဲ့ ႏိုင္ငံေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖို႔ တြန္းအားေပးမယ္ဆိုရင္ တျခားအဖြဲ႔ငယ္ေတြလည္း လိုက္ပါႏိုင္ကာ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရး တမ်ိဳးတဖံု ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးအတြက္ အားသြန္ ခြန္စိုက္ လုပ္ခ်င္ၿပီး တိုင္းရင္းသားေတြနဲ႔ အဆင္ေျပတဲ့ ဗိုလ္ခင္ၫြန္႔ကို ေထာက္လွမ္းေရးဆိုတဲ့ အမဲစက္နဲ႔ ျပည္သူကို အေရးယူျပကာ တေကာင္ထိုးေကၽြးၿပီး အပစ္ရပ္ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔ေတြ၊ ျပည္သူေတြနဲ႔ အပစ္မရပ္ တိုင္းရင္းသားေတြ အားလံုးကို သံုးေကာင္စား ေတာ့မယ့္ ဗိုလ္သန္းေရႊရဲ႕ “ကင္းေပါက္” အကြက္ကို အားလံုး၀ိုင္းပိတ္ထားၾကဖို႔ အေရးႀကီးဆံုး အခ်ိန္ကို ေရာက္ေနၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘံုရန္သူ စစ္အာဏာရွင္တစုကို ျဖဳတ္ခ်ဖို႔ အပစ္ရပ္ေရာ၊ အပစ္မရပ္ေရာ၊ တိုင္းရင္းသား လုပ္သားျပည္သူ တရပ္လံုး လက္တြဲညီညီ ပူးေပါင္း ခ်ိတ္ဆက္ကာ စစ္မွန္ေသာ ဒီမိုကေရစီ ႏိုင္ငံေတာ္သစ္ႀကီး တည္ေဆာက္ရန္ အားကုန္ႀကိဳးပမ္းၾကပါစို႔လို႔ တိုက္တြန္းႏႈိးေဆာ္လိုက္ပါတယ္။

MATUT HTI NA »

ခ်င္းလူမ်ိဳးစု ခရစ္ယာန္မ်ားအေပၚ နအဖ၏ ဖိႏွိပ္မႈ

စစ္ကိုင္း တိုင္း ကေလးၿမိဳ႕နယ္ နည္းပညာ တက္ က သိုလ္ (ကေလး) အနီး ရွိ ရပ္ ေ၀း ေက်ာင္းသား မ်ား အဓိက ေျခခ် ရာ ထိုမာ ေက်း ရြာ အုပ္ စု သာယာ၀တီ ရြာ ရွိ ခရစ္ယာန္ ဘာသာ၀င္ နည္းပညာ ေက်ာင္းသား မ်ား ၏ အ ေဆာင္ တစ္ခု ေဆာက္ လုပ္ ရန္ စုေဆာင္း ထား ေသာ အိမ္ ေဆာက္ ပစ္စည္း မ်ား သို ေလွာင္ ရာ မိုးကာ တဲ တစ္ ခု ကို ေက်ာင္း ပိတ္ ခ်ိန္ကို အခြင့္ ေကာင္း ယူ ျပီး လူ ရမ္းကား တစု မွ ေသာ့ ေဖာက္ ၀င္ ေရာက္ ဖ်က္ဆီး သြား ေၾကာင္း ႏို၀င္ဘာလ ၁၀ ရက္ ေန႕ တြင္ ထို ေနရာ သို႕ ေရာက္ ရွိ ခဲ့ သူ ေက်ာင္းသား တစ္ဦး ထံ မွ သိ ရွိ ရ ပါ သည္။ ယင္း အေဆာင္ သည္ အေဆာင္ ေန ေက်ာင္းသား မ်ား ဘုရား ၀တ္ ျပဳ ျခင္း မ်ား ျပဳ လုပ္ ႏိုင္ ရန္ ႏွင့့္္ ရပ္ေ၀း မွ လာ ေသာ ဆင္းရဲ ခက္ခဲ သည့္ ေက်ာင္းသား မ်ား စရိတ္သက္သာ စြာ ျဖင့္ ေနထိုင္ ေက်ာင္းတက္ ႏိုင္ ရန္ ရည္ ရြယ္ ထား ျခင္း ျဖစ္ သည္။

ယင္း အ ေဆာင္ ကို ေဆာက္ လုပ္ ႏိုင္ ရန္အတြက္ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသား မ်ား က သူး တို႕ ၏ မုန္႔ ဖိုး ထဲ မွ ခြဲ ထုတ္ စုေဆာင္း ခဲ့ ၾက သည္ မွာ ၉ ႏွစ္ ေက်ာ္ ၾကာ ျပီ ျဖစ္ သည္။ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ တြင္ ေျမ ကြက္ မ်ား ၀ယ္ ယူ ႏိုင္ ျပီ ျဖစ္ ရာ ယင္း ေနရာ တြင္ အုတ္ျမစ္ ကို လည္း စနစ္ တက် ခ် ႏိုင္ ခဲ႔ သည္။ သို႕ ေသာ္ ၂၀၀၆ ႏွင့္ ၂၀၀၇ ခုနစ္ မ်ား ၌ ္ အခက္ အခဲ အ မ်ိဳးမ်ိဳး ေၾကာင့္ ဆက္လက္ မ ေဆာက္ လုပ္ ႏိုင္ ေတာ့ ေပ။ ယင္း သို႕ ျဖင့္ ၂၀၀၈ ခုနစ္ ႏို၀င္ဘာလ ၂၇ ေန. ၌ အုတ္ျမစ္ ေပၚ ၌တိုင္ ေထာင္ ကာ ဆက္လက္ ေဆာက္ လုပ္ ခဲ့ ရာ ကေလး မယက ဥကၠဌ ဥိး ကိုကိုလတ္ ဦးေဆာင္ ၍ မ တရား တားျမစ္ လာ သျဖင့္ ေဆာက္ လက္ စ ကို လက္ စ မ သတ္ ေတာ့ ပဲ ခ်က္ခ်င္း ရပ္ နား ခဲ့ ၾက သည္။ ယင္းကဲ့ ရပ္ နား ခဲ့ ေသာ္ လည္း စစ္ အစိုးရ အလိုက် ျပဳမူ လုပ္ ေဆာင္ ၾက သည္႔ ႀကံ႕ဖြံ႕ ႏွင့္ စြမ္းအားရွင္လူမိုက္ မ်ား က ေက်ာင္းသား မ်ား လုပ္ အားျဖင္႔ ေထာင္ ထား ေသာ တိုင္ အား လံုး ကို ဥပေဒ မဲ့ လစု လူေ၀း အားကူး ၍ အာဏာ ပိုင္ မ်ား ၏ ေျမာက္ ေပး မႈ ျဖင့္ ဆြဲံလွဲ ျပီး တိုင္ေထာင္ ရန္ ခ် ထားေသာ သံ ဖိနပ္ အုတ္ ခုံ မ်ား ကို လည္း ထုခြဲ ဖ်က္ဆီး ခဲ့ ၾက သည္။ ထိုျပင္ အိမ္ ေဆာက္ ရန္ ႏွစ္ ရွည္ လရွည္ စု ေဆာင္း ထား ေသာ သစ္ သား မ်ား ကို သာယာ၀တီ ဥကၠဌ အိမ္ သို႕ ႏြား လွည္း ျဖင့္ မတရား သျဖင့္ သိမ္း ဆည္း သယ္ ေဆာင္ သြား ၾက သည္။ အဆိုပါ အျဖစ္ အပ်က္ ႏွင့္ ပတ္သက္ ၍ ကေလးျမိဳ႕ ဒကစ မႈး ထံ တိုင္ ၾကား ခဲ့ေသာ္လည္း ယေန႕ တိုင္ ေအာင္ တရား မွ်တ သည့္ ေျဖရွင္း ခ်က္ တစုံတခု မွ ထြက္ မ လာ ခဲ့ ေပ။ ယင္း ကဲ့သိုံ ဖ်က္ဆိး ခံ ရ မႈ ႏွင့္ ပတ္သက္ ၍ မ်က္ျမင္ ေက်ာင္းသား တစ္ ဦး က ဖ်က္ဆိး ခဲံ့ သည္႔ ပစၥည္းတန္ဖိုး မွာ က်ပ္ သိန္း ေပါင္း ၂၀ ေက်ာ္ ရွိ ေၾကာင္းေျပာ ၾကား ခဲ႔ ပါ သည္။

သို႕ျဖစ္၍ ဖ်က္ဆီး သိမ္းဆည္း မထား ပဲက်န္ ေန ခဲ့ သည္႔ သစ္သား စ မ်ား ကို ထိန္းသိမ္း သိုေလွာင္ ရန္ မိုးကာ တဲ တစ္ခု ကို June 6 ေန႕ တြင္ ေက်ာင္းသား မ်ား က ေဆာက္ လုပ္ ခဲ့ ရာ ဦး ကိုကိုလတ္ မွ ထပ္ မံ တားဆိး လာ ျပန္ သျဖင့္ တဲ ကို အ ျပီး တိုင္ မ ေဆာက္ ရ ပဲ ရပ္ နား ခဲ့ ရ ျပန္ ပါ သည္။ မိုးကာ တဲ ေဆာက္လုပ္ ျခင္း နဲ႔ ပတ္သက္ ၍ တာ၀န္ ရွိ သူ ေက်ာင္းသား တခ်ိဳ႕ ကို ေက်ာင္း အုပ္ ၾကိး ကို ဖိအား ေပး ျခိမ္းေျခာက္ ေစ ခဲ့ သည္ မွ ၾကံ႕ ဖြံ႕၊ စြမ္းအားရွင္ စ သည့္ စစ္ အစိုးရ တုတ္ ကိုင္ မ်ား ႏွင့္ ေက်ာင္း သား မ်ား ျပႆနာ မည္ ကို စိုး၇ိမ္ လာ သျဖင့္ ဖ်က္ဆီး ျခင္း မ်ား မျပဳ ပဲ ေန ခဲ့ ရာ မွ ယခု လ အ တြင္း ဤ ကဲ့သို႔ ျပဳ မူ လာ ခဲ့ ျက ျခင္း ျဖစ္ သည္။ ယခု တၾကိမ္ ဖ်က္ဆီး မႈ နဲ႕ ပတ္ သက္ ျပီး ယင္း ေနရာ သို့ ေရာက္ ရွိ သူ ေက်ာင္းသား တစ္ ဦး က " တိုင္ ႏွစ္ ခု ကို ဓား ႏွင့္ ျပတ္ ေအာင္ ခုတ္ ထား တာ ေတြ႔ ရ တယ္။ တျခား တိုင္ ေတြ လည္း ခုတ္ ထား တာ ေတြ႕ ရ တယ္။ ျပတ္ ေအာင္ ေတာ့ မ ခုတ္ ဘူး။ အေပၚ မွာ မိုး ထား တဲ့ မိုးကာ ေတြ အ ကုန္ ဆြဲ ျဖဲ ခံ ရ တယ္။ " ဟု ဆက္လက္ ေျပာ ၾကား ခဲ့ ပါ သည္။

"ရြာ သား ေတြ ေမး ၾကည့္ မယ္ လုပ္ ေတာ့ ေမး လို႔ သိပ္ မ ရ ဘူး။ ေက်ာင္းသား ေတြ နဲ႔ ျပသ နာ တက္ မွာ ေၾကာက္ တယ္ ထင္ တာ ပဲ။ ဘယ္ သူူ ေတြ ဖ်က္ဆီး တာ ၊ ဘယ္ ခ်ိန္ မွာ ဖ်က္ တာ တို႔ မ သိ ရ ဘူး ဗ်။ " ဟု ျဖစ္ ပ်က္ ပံု ကို ဆက္လက္ ရွင္း ျပခဲ့ ပါ သည္။

၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာလ တြင္ ျမိဳ႕နယ္ ႏွင့္ ေက်းရြာ အာဏာပိုင္ မ်ား ပူးေပါင္း ဖ်က္ဆိး ေသာ အိမ္ ေဆာက္ ပစ္စည္း တန္းဖိုး က်ပ္ သိန္း ေပါင္း ၂၀ ေက်ာ္ ႏွင္ စာ လွ်င္ ယခု ပ်က္ဆိး မႈ ပမာဏ မွာ မ ေျပာပ ေလာက္ ေၾကာင္း အဆိုပါ ေက်ာင္းသား ထံ မွ သိရွိ ရ ပါ သည္။

ယင္း အျဖစ္ အပ်က္ မ်ား ကို သံုးသပ္ ၾကည့္ မည္ ဆို ပါ က ဗိုလ္ ခ်ဳပ္ သာေအး၊ ဗိုလ္ မႈးခ်ဴပ္ ဟုန္းငိုင္း ႏွင့္ ဗိုလ္ မႈး ခ်ဳပ္ ၀င္းျမင့္ တို႕ ၏ November လ ပထမ ပတ္ တြင္ သြား ေရာက္ ခဲ့ ၾက သည့္ အ ႏွစ္ ႏွစ္ ဆယ္ အတြင္း ပထမ ဆံုး အၾကိမ္ ဘာသာေရး ေခါင္း ေဆာင္ မ်ား ႏွင့္ ေတြ႕ ဆံု ၍္ ခ်င္းေတာင္ ေဒသ၏ ေထာက္ခံ မႈ ရ ရွိေရးအတြက ေရြး ေကာက္ ပြဲ အၾကိဳ စည္းရုံးေရး ခရိး စဥ္ အတြင္း ဗိုလ္ ခ်ဳပ္ သာေအး မွ ဘာသာေရး ေခါင္ေဆာင္ မ်ား အေပၚ ေျပာဆို ေဟာ ၾကား ခဲ့ သည္႔ သမၼာ က်မ္း စာ ထဲ မွ ခရစ္ယာန္ ယံုၾကည္ မႈ ႏွင္ ဆိုင္ ေသာ ဘုန္းၾကီး စာ ခ် တရား မ်ား သည္ အ ေပၚရံ သက္သက္ သာ ျဖစ္ ေၾကာင္း ခ်င္းေတာင္ ေျခ ရွိ Technological University of Kalay ေက်ာင္း ရွိရာ သာယာ၀တီရြာ မွ ႀကံ႕ဖြံ႕ ႏွင့္ စြမ္းအားရွင္လူမိုက္ မ်ား ၏ ဥပေဒမဲ့ ရမ္းကား သည့္ အ ျဖစ္ အပ်က္ မ်ား က သက္ ေသ ျပ ခဲ့ ျပီ ျဖစ္ သည္။

အေသးစိတ္သိရွိလိုပါက ဆက္သြယ္ရန္

Moses

089-270-5643

MATUT HTI NA »

The Military Regime's Persecution on Chin Christians

A hamlet with tarpaulin-roofed, intended to store construction materials to build a hostel for christian technological students, in Tharyarwaddy Village, Htomar tract,Kalay Township, Sagaing Division, was destroyed during the school holidays by thugs, taking the chance of holidays. It was noticed by a student who visited that place on November 10. The hostel was intended for a chapel and for the students who are from remote places who have difficulty to rent private hostel.
To materialize the building, the students have been contributing cash from their pocket money for nine years already. The plot could be bought in 2005 and the foundation was also laid. However, the construction could not be continued due to difficulties during 2006 and 2007. The building posts were erected on Nov 27 2008 and construction was carried out. Meanwhile, Chairman of Kalay Township Peace and development Council U Ko Ko Lat forbade unlawfully the construction that it could not be completed. Though the construction was stopped, military regime backed USDA and Shuan Arr Shin, the thugs, completely destroyed the unfinished building unlawfully. The students themselves took part in the construction voluntarily. The construction materials collected for years, were, confiscated unlawfully and kept at the house of Tharyarwaddy Headman. The case was complaint to the Regional Operation Commander but there was no fair and clear explanation till today. According to an eye witness of a student, the loss is estimated to over 2 million kyats.
Therefore, a tent to store the remains of the building was rebuilt by the students on June 6, 2009. The Chairman of Kalay TPDC, forbade the construction again, and it was stopped. The Rector of Technological University gave pressure on the students not to continue the construction too. In fear of the clash that might occur between students and USDA and Shuan Arr Shin, the construction was not destroyed immediately after it was forbidden. The destruction was started again in this month during the holiday. According to the student who had been to the place, two of the posts were cut down and the others were destroyed badly, and the tarpaulin roof was torn apart." I asked some villagers that who did and when was destroyed but in fear of a problem with the student, there might be, the villagers told me nothing about it " explained the student. The loss at this time is not worth mention compare with the previous loss of over 2 million kyats in November 2008 added the student.
To assess this incidence, the trip of Major General Tha Aye, Brigadier General Humngai and Brigadier General Win Myint to Chin State during the first week of November, the first meeting with local church leaders within 20 years, a campaign for pre-election, and their quotation of the verse in the Bible, all are superficial.The evil deeds of USDA and Shuan Arr Shin, the thugs, in Tharyarwaddy village, at the foothill of Chin Hill where Technological University of Kalay is located, prove their true attitude. This also show what the military regime's " Disciplined Democracy" really is.

MATUT HTI NA »